Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση  –  Διαφραγματοκήλη

Τι είναι η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) και τι η διαφραγματοκήλη

Παρά το γεγονός ότι η έκφραση «καούρα» συχνά χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια ποικιλία από πεπτικά προβλήματα, σε ιατρικούς όρους, πρόκειται για ένα σύμπτωμα της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, συνήθως ως αποτέλεσμα της εισόδου μέρους του στομάχου στον θώρακα δηλαδή την διαφραγματοκήλη .

Σε αυτή την κατάσταση, τα οξέα του στομάχου παλινδρομούν, από το στομάχι στον οισοφάγο. Πολλοί ασθενείς αντιμετωπίζουν αυτό το δυσάρεστο σύμπτωμα τουλάχιστον μία φορά το μήνα ή και περισσότερες, σε βαρύτερες περιπτώσεις.

Τι συμβαίνει όταν τρώμε

Όταν τρώμε, η τροφή μετακινείται από τη στοματική κοιλότητα μέχρι το στομάχι, μέσω ενός μυϊκού σωλήνα, που ονομάζεται οισοφάγος. Στο κάτω άκρο του οισοφάγου, υπάρχει ένας μικρός μυϊκός δακτύλιος, που ονομάζεται κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας (ΚΟΣ).

Ο ΚΟΣ λειτουργεί ως  βαλβίδα, επιτρέποντας στην τροφή να περάσει μέσα στο στομάχι και όχι το αντίθετο. Κανονικά, ο ΚΟΣ κλείνει αμέσως μετά την κατάποση, για την πρόληψη της επιστροφής των υγρών τού στομάχου, τα οποία έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε οξέα, στον οισοφάγο.

Αίτια της παλινδρόμησης

Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) συμβαίνει όταν ο κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας (ΚΟΣ) δεν λειτουργεί σωστά, επιτρέποντας οξέα απο το στομάχι  να να πηγαίνουν προς  το κατώτερο τμήμα του οισοφάγου αλλά και μερικές φορές μεχρι τόν φάρυγγα η ακόμη και την στοματική κοιλότητα.

Αυτό ερεθίζει τον οισοφάγο, προκαλώντας αίσθημα καύσου αλλα  και την πικρη γεύση στο στόμα που αναφέρουν συχνα οι ασθενείς . Μακροχρόνια αυτό, μπορεί να προκαλέσει βλάβη στον οισοφάγο. Η οισοφαγίτιδα είναι η συχνότερη μορφή αυτής της βλάβης, αλλά μπορεί να εμφανισθεί κια μια κατάσταση στην οποία υπάρχει αλλαγή στον τύπο των κυττάρων του βλεννογόνου του κατώτερου οισοφάγου, που ονομάζεται οισοφάγος Barrett. Αυτό είναι σημαντικό, επειδή αυξάνεται το κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου του οισοφάγου.

Μερικοί άνθρωποι γεννιούνται με αδύναμο σφιγκτήρα (ΚΟΣ). Για άλλους, όμως, τα λιπαρά και πικάντικα τρόφιμα, ορισμένα είδη φαρμάκων, στενά ρούχα, το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, έντονη άσκηση ή αλλαγές στη θέση του σώματος (σκύψιμο ή ξαπλωμένος), μπορεί να προκαλέσουν χαλάρωση του σφιγκτήρα, προκαλώντας παλινδρόμηση. Η συχνότερη όμως αιτία παραμένει η διαφραγματοκήλη.

Τι είναι η διαφραγματοκήλη και πως προκαλείται

Διαφραγματοκήλη βρίσκεται σε πολλούς ασθενείς που πάσχουν από ΓΟΠ. Ο όρος αυτός αναφέρεται στην κατάσταση στην οποία το πάνω μέρος του στομάχου, περνά πάνω από το διάφραγμα, μέσα στη θωρακική κοιλότητα. Γενικά φαίνεται οτι η χαλάρωση των συνδέσμων που στηρίζουν τον οισοφάγο και η παρουσία αδύναμων σημείων στην στήριξη και πρόσδεση του οισοφάγου στο διάφραγμα και στους γύρω ιστούς ,υπο την επίδραση διαφορετικών αιτιών οδηγεί στήν διαφραγματοκήλη. Αυτό συμβάλλει στην αύξηση της παλινδρόμησης οξέος στον οισοφάγο και την εμφάνιση των συμπτωμάτων της ΓΟΠ. Η ύπαρξη όμως της διαφραγματοκήλης όμως δεν σημαίνει  και απαραίτητα ότι ο ασθενής  έχει και σοβαρή παλινδρόμηση με συπτώματα. Σε γαστροσκοπήσεις συχνα γίνεται η διάγνωση διαφραγματοκήλης αλλα αυτό δεν συνοδεύεται απο συμπτώματα που να έχει αναφέρει ο ασθενής.

Αίτια της διαφραγματοκήλης

διαφραγματοκήλη

  • Κληρονομικότητα
  • Παχυσαρκία
  • Εγκυμοσύνη
  • Άρση βάρους
  • Αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση
  • Ασκίτης
  • Χρόνια δυσκοιλιότητα
  • Γήρας και εξασθένηση των μυών και των συνδέσμων
  • Κάπνισμα
  • Αλκοόλ

Συμπτώματα της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης  – διαφραγματοκήλης

Πώς μπορώ να ξέρω αν έχω γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση;

Ο ιατρός μπορεί να είναι σε θέση να διαγνώσει γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, από την περιγραφή των συμπτωμάτων. Τα συμπτώματα αυτά περιλαμβάνουν:

  • Αίσθημα καύσου στην περιοχή μεταξύ των πλευρών, στο στήθος ή ακριβώς κάτω από το λαιμό(καούρα)
  • Έντονο οπισθοστερνικό πόνο (διαφοροδιάγνωση με το έμφραγμα ή τη στηθάγχη)
  • Συχνό ρεψιμο (ερυγές)
  • Ναυτία φούσκωμα και τυμπανισμός
  • Ανάρροια υγρών η και φαγητών
  • Σιελόρροια
  • Άσπρη γλώσσα
  • Εμετό (σε ορισμένες περιπτώσεις το υγρό μπορεί να παλινδρομήσει μέσα στο στόμα)
  • Δυσκολία στην κατάποση (δυσφαγία)
  • Βραχνάδα
  • Πονόλαιμο αίσθηση «ξένου σώματος» στο λαιμό
  • Χρόνιο βήχα ή συριγμό
  • Ευπάθεια σε βρογχίτιδες (πνευμονίτιδα)
  • Πονοκέφαλοι

Διαφραγματοκήλη και καρδιά

Πολλοί ασθενείς αναφέρουν  αύξηση της αρτηριακής πίεσης  σε συνδυασμό με αίσθηση βάρους και πίεσης στο στήθος. Αυτό συμβαίνει συνήθως σε μεγάλες διαφραγματοκήλες, όπου πλέον αναπτύσσονται πιεστικά φαινόμενα στο θώρακα.

Διαφραγματοκήλη και αρρυθμίες

Εξίσου συχνό σύμπτωμα που σχετίζεται με τη διαφραγματοκήλη είναι οι αρρυθμίες, κυρίως μετά τη λήψη μεγάλης ποσότητας τροφής.

Διαφραγματοκήλη και δύσπνοια

Ένα ακόμη σύνηθες σύμπτωμα της διαφραγματοκήλης αποτελεί η εμφάνιση αισθήματος δύσπνοιας, που συχνά μπορεί να συνυπάρχει με πόνο στην ανώτερη περιοχή του στομάχου και στο θώρακα.

Πολλά άτομα υποφέρουν από τα συμπτώματα της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης για αρκετό καιρό, πριν αποδειχθεί η η σχέση με διαφραγματοκηλη .

Ποιες είναι οι εξετάσεις για διαφραγματοκήλη ή γαστροισοφαγική παλινδρόμηση

Οι κύριες ομάδες εξετάσεων που χρησιμοποιούνται, όταν υπάρχει υποψία για διαφραγματοκήλη ή γαστροισοφαγική παλινδρόμηση , είναι οι παρακάτω:

Ακτινογραφία

Ακτινογραφία του ανώτερου πεπτικού συστήματος με τη καταποση  βαρίου (ειδική σκιαγραφική ουσία).

Γαστροσκόπηση

Στην γαστροσκόπηση χρησιμοποιείται ένας εύκαμπτος σωλήνας. Ο γαστρεντερολόγος μπορεί να εξετάσει τον οισοφάγο για οισοφαγίτιδα (φλεγμονή του οισοφάγου), στενώσεις και για οισοφάγο Barrett. Ενδοσκόπηση συνήθως δεν γίνεται αν τα συμπτώματα είναι ήπια. Εάν έχετε σοβαρή οισοφαγίτιδα ή Barrett, είναι απαραίτητη η τακτική παρακολούθηση με ενδοσκόπηση, για την εντόπιση πιθανής νεοπλασματικής εξαλλαγής.

Παρακολούθηση του pH του οισοφάγου

Με την παρακολούθηση του pΗ, μετριέται η ποσότητα του οξέος στον οισοφάγο σε μια περίοδο 24 – 48 ωρών. Η δοκιμή αυτή χρησιμοποιείται κυρίως για να αποκλείσει τη ΓΟΠ, αν τα συμπτώματα δεν είναι τυπικά. Είναι επίσης πολύ χρήσιμο για τον εντοπισμό των ασθενών που μπορεί να χρειαστούν χειρουργική επέμβαση, ως θεραπεία για τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.

Μανομετρία

Η μανομετρία τέλος, εντοπίζει προβλήματα με την κινητικότητα και την πίεση της βαλβίδας στον οισοφάγο. Αυτή η μελέτη επιτρέπει να αξιολογηθεί η λειτουργία του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτηριακού μηχανισμού.

Θεραπεία στην γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και στην διαφραγματοκήλη

Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, γενικά αντιμετωπίζεται σε 3 προοδευτικά βήματα:

Αλλαγές στον τρόπο ζωής

Σε πολλές περιπτώσεις, η αλλαγή της διατροφής, μπορεί να μειώσει το πόσο συχνά και πόσο έντονα είναι τα συμπτώματά σας. Η απώλεια βάρους, η μείωση ή διακοπή του καπνίσματος και της κατανάλωσης αλκοόλ, η αλλαγή των διατροφικών συνηθειών και της στάσης του ύπνου, μπορεί επίσης να βοηθήσει.

Αλλαγές στον τρόπο ζωής για τη θεραπεία της ΓΟΠ είναι:

  • Ανυψώστε το κεφάλι του κρεβατιού σε σχέση με τα ποδια κατα  30 cm
  • Χάσιμο βάρους
  • STOP στο κάπνισμα
  • Μείωση πρόσληψης αλκοόλ
  • Περιορισμός του μεγέθους του γεύματος και αποφυγή βαριών  γεύματων το βράδυ
  • Μην ξαπλώνετε μέσα στις  δύο με τρεις ώρες μετά από το φαγητό
  • Μείωση πρόσληψη καφεΐνης
  • Αποφύγετε τη θεοφυλλίνη (φαρμακο για το ασθμα) αν είναι δυνατόν

Διαφραγματοκήλη και φυσική άσκηση

Σε πρώιμα στάδια της πάθησης προτείνεται αερόβιος φυσική άσκηση που μπορεί να ενισχύσει το διάφραγμα, μειώνοντας παράλληλα τα επίμονα συμπτώματα. Για τη μείωση των συμπτωμάτων της διαφραγματοκήλης επίσης είναι σημαντικό οι ασθενείς να διατηρούν ένα φυσιολογικό βάρος. Σε περιπτώσεις ειδικά παχυσαρκίας, η σημαντική απώλεια βάρους είναι απαραίτητη.

Φαρμακευτική θεραπεία

Αν τα συμπτώματα επιμένουν μετά από αυτές τις αλλαγές στον τρόπο ζωής, μπορεί να απαιτηθεί θεραπεία με φάρμακα. Τα αντιόξινα εξουδετερώνουν τα οξέα του στομάχου, ενώ αλλά φάρμακα, μειώνουν την ποσότητα οξέος που παράγεται στο στομάχι.

Χειρουργική αντιμετώπιση

Σέ ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται καλά στις αλλαγές του τρόπου ζωής, εκείνοι που δεν επιθυμούν να λαμβάνουν συνεχώς φάρμακα ή δεν ανακουφίζονται τα συμπτώματα τους με την χρήση των φαρμακων , ή όταν το μέγεθος της διαφραγματοκήλης είναι μεγάλο, κρίνεται απαραίτητη η χειρουργική αποκατάσταση. Με την  χειρουργική επέμβαση για την αντιμετώπιση της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης διορθώνεται,ταυτόχρονα και η διαφραγματοκήλη .

Η χειρουργική επέμβαση είναι πολύ αποτελεσματική στη θεραπεία της ΓΟΠ. Η πιο συχνή χειρουργική επέμβαση για ΓΟΠ ονομάζεται θολοπλαστική συνήθως θολοπλαστική Nissen , που πήρε αυτό το όνομα, από το χειρουργό που χρησιμοποίησε για πρώτη φορά αυτή τη διαδικασία στα τέλη του 1950.

Αυτή γίνεται συνηθέστερα με ελάχιστα επεμβατική τεχνική με μικρές τομές, δηλαδή με τη λαπαροσκοπική χειρουργική 

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της λαπαροσκοπικής μεθόδου;

  • Μειωμένος μετεγχειρητικός πόνος
  • Συντομότερη παραμονή στο νοσοκομείο
  • Ταχύτερη επιστροφή στην εργασία
  • Βελτιωμένο αισθητικό αποτέλεσμα
  • Μείωση πιθανότητας επιπλοκών στο άμεσο  αλλά και  στο απώτερο  μετεγχειρητικό διάστημα

Πως γίνεται η λαπαροσκοπική  επέμβαση

χειρουργός στη θεσσαλονίκηΗ λαπαροσκοπική χειρουργική για την αντιμετώπιση της παλινδρόμησης, αφορά βέβαια και την διαφραγματοκήλη που συνήθως αναφέρεται ως Λαπαροσκοπική Nissen θολοπλαστική  και περιλαμβάνει ενίσχυση της «βαλβίδας» μεταξύ του οισοφάγου και του στομάχου, τυλίγοντας το ανώτερο τμήμα του στομάχου γύρω από το κατώτερο τμήμα του οισοφάγου και μικραίνοντας το στόμιο στο διάφραγμα από οπού περνά ο οισοφάγος (διαφραγματοκήλη), με 2 ή 3 ραφές.

Στήν λαπαροσκοπική επέμβαση, γίνονται μικρές τομές για τήγν είσοδο στην κοιλιακή χώρα μέσω τροκάρ (στενό σωλήνα). Αέριο (διοξείδιο του άνθρακα) χρησιμοποιείται για να επεκταθεί προσωρινά η κοιλιά, δίνοντας το χώρο στο χειρουργό για να βλέπει και να χειρουργήσει.

Το λαπαροσκόπιο, το οποίο συνδέεται με μια μικροσκοπική βιντεοκάμερα, εισέρχεται απο την κεντρική από αυτές τις τομές, δίνοντας στο χειρουργό μια μεγεθυμένη εικόνα των εσωτερικών οργάνων του ασθενούς, σε μια οθόνη τηλεόρασης. Για την επέμβαση δίδεται πάντα γενική αναισθησία. 

Τι να περιμένω μετά την επέμβαση γιά  διαφραγματοκήλη και παλινδρόμηση

Ο μετεγχειρητικός πόνος μετά απο εγχείρηση Nissen για την αντιμετωπιση της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης είναι γενικά ήπιος, αν και ορισμένοι ασθενείς μπορεί να χρειάζονται παυσίπονα, για ένα μικρό χρονικό διάστημα. Φάρμακα κατά της παλινδρόμησης, συνήθως δεν απαιτούνται μετά την επέμβαση.

Η δίαιτα του ασθενούς μετά την επέμβαση αρχίζει με υγρά, που ακολουθείται από βαθμιαία προσθήκη στερεών τροφών. Ο ασθενής είναι σε θέση να επιστρέψει στις κανονικές δραστηριότητές του, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Οι δραστηριότητες αυτές περιλαμβάνουν:

  • Μπάνιο
  • Οδήγηση
  • Ανάβαση σκάλας
  • Σήκωμα βαρών ( όχι πάνω απο δέκα κιλά γιά τις πρώτες 10 μέρες )
  • Εργασία
  • Γυμναστική

Γενικά επιτέπεται  ήπια δραστηριότητα, ενώ θα πρέπει να αποφεύγεται  ή έντονη δραστηριότητα για ένα μικρό χρονικό διάστημα, που θα καθοριστεί από το χειρουργό. 

Υπάρχουν παρενέργειες;

Μακροπρόθεσμες παρενέργειες σε αυτή τη διαδικασία, είναι γενικά ασυνήθιστες. Κάποιοι αναπτύσσουν προσωρινή δυσκολία στην κατάποση, αμέσως μετά την επέμβαση. Αυτό συνήθως υποχωρεί μέσα σε έναν 1 – 3 μήνες μετά την επέμβαση. Η ικανότητα να ρεύεστε ή να κάνετε εμετό, περιορίζεται μετά από αυτή τη διαδικασία.

Τα αποτελέσματα μετά από τη χειρουργική λαπαροσκοπική αντιμετώπιση

Τα αποτελέσματα μετά από λαπαροσκοπική χειρουργική αντιμετώπιση της παλινδρόμησης είναι εξαιρετικά. Τόσο σε βραχυπρόθεσμες (1 – 5 ετών), όσο και σε μακροπρόθεσμες μελέτες (5 – 10 ετών), η συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών αναφέρουν σημαντική μείωση ή και εξάλειψη των συμπτωμάτων, ένα υψηλό επίπεδο ικανοποίησης, και βελτίωση της ποιότητας ζωής μετά από τη χειρουργική επέμβαση.

Σχεδόν όλοι οι ασθενείς δεν χρειάζονται φαρμακευτική αγωγή μετά την επέμβαση. Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο, είναι ότι οι ασθενείς έχουν επανειλημμένα αναφέρει ότι, αν γυρνούσαν πίσω στον χρόνο, θα έπαιρναν και πάλι την απόφαση να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση κατά της παλινδρόμησης!

Για περισσότερες πληροφορίες, κλείστε σήμερα μια δωρεάν διαγνωστική ή ενημερωτική συνάντηση με τον Γενικό Χειρουργό, Θεόδωρο Μηλιωρίδη.