παχυσαρκία και αντιμετώπιση της

Η νοσογόνος παχυσαρκία είναι μια σοβαρή πάθηση όπου το βάρος του ατόμου είναι διπλάσιο του ιδανικού.

Ο όρος παχυσαρκία περιγρά­φει  λοιπόν την υπερβολική αποθήκευση λίπους στο σώμα. Η αύξηση αυτή του λιπώδους ιστού ερμηνεύεται είτε σαν μία αύξηση πάνω από το μέσο όρο ενός «φυσιολογικού» πληθυσμού, είτε σαν μία αύξηση πάνω από ένα θεωρητικά βέλτιστο ή ιδανικό επίπεδο σωματικού λίπους για ένα δεδομένο ύψος.

Σήμερα η βαρεία νοσογόνος  παχυσαρκία   αντιμετωπίζεται χειρουργικά με πολύ καλά αποτελέσματα. Δηλαδή, μετά από τη κατάλληλη χειρουργική επέμβαση,  ασθενείς χάνουν γρήγορα το υπερβάλλον βάρος τους και επιστρέφουν σταδιακά σε φυσιολογικά επίπεδα σωματικού βάρους (ιδανικό βάρος), σε διάστημα 6-12 μηνών οι περισσότεροι από αυτούς.

Η παχυσαρκία θεωρείται σήμερα ως η πιο συχνή, χρόνια μεταβολική νόσος παγκοσμίως, της οποίας η διάδοση λαμβάνει πανδημικό χαραχτήρα. Μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα της ζωής του ατόμου και να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές που οδηγούν σε πρόωρο θάνατο.

Τύποι και ορισμοί στην παχυσαρκία

Η νοσηρότητα στην παχυσαρκία είναι βέβαιο ότι συνδέεται πιο στενά με τη κατανομή του λίπους, παρά με το σωματικό βάρος ή το συνολικό ποσό του σωματικού λίπους. Υπάρχουν δύο βασικές μορφές τοπικής κατανομής του λίπους στους παχύσαρκους ασθενείς:

  • κεντρικός ή σωματικός ή σπλαγχνικός ή ανδροειδής τύπος και
  • περιφερικός ή μηρογλουτιαίος ή γυναικοειδής τύπος

Οι επιπλοκές της παχυσαρκίας σχετίζονται περισσότερο με το λίπος που εντοπίζεται στη κοιλιά και λιγότερο με το λίπος που εντοπίζεται στους μηρούς και γλουτούς.

  • Εξωγενής χαρακτηρίζεται η  παχυσαρκία που οφείλεται σε διαιτητικούς παράγοντες, (αύξηση προσλαμβανομένων θερμίδων και μείωση καταναλισκομένων) και περιβαλλοντολογικούς παράγοντες (καθιστικός τρόπος ζωής, κυρίως στις δυτικές χώρες και είναι επακόλουθο της εκρήξεως χρήσεως της τεχνολογίας).
  • Ενδογενής χαρακτηρίζεται η  παχυσαρκία όταν οφείλεται σε μεταβολικές και ενδοκρινολογικές διαταραχές και σε νοσήματα (υποθυρεοειδισμός, υποπαραθυρεοειδισμός, σύνδρομο Cushing κ.α.)
  • Ιδανικό ή επιθυμητό βάρος ορίζεται το επίπεδο του σωματικού βάρους για δεδομένο ύψος που συνοδεύεται με τη μικρότερη θνητότητα.
  • Υπερβάλλον βάρος ονομάζεται το πλεόνασμα του σωματικού βάρους σε σχέση με το ιδανικό βάρος. Μπορεί να εκφραστεί και σαν η εκατοστιαία αύξηση του βάρους σε σχέση με το ιδανικό (παρόν βάρος – ιδανικό βάρος / ιδανικό βάρος x 100%).
  • Νοσογόνο παχυσαρκία έχουμε  στις περιπτώσεις εκείνες όπου το βάρος του ατόμου υπερβαίνει κατά 100% το ιδανικό του βάρος.

Οι οργανισμοί World Health Organization (WHO) το 1997 και National Institutes of Health (NIH) το 1998 υιοθέτησαν τον δείκτη μάζας σώματος  BMI πού καθορίζει την κατηγορία της παχυσαρκίας συνεπώς και την βαρύτητα της , και είναι το πηλίκο του βάρους σε κιλά δια του ύψους σε μέτρα στο τετράγωνο.

  • ΔΣΜ (BMI – Body Mass Index) = Βάρος (kgr)/Ύψος2 (m2)

 

Ο κίνδυνος της συνοδού νοσηρότητας και θνητότητας που σχετίζεται με αυτές τις κατηγορίες είναι αυξημένος για τους υπέρβαρους, υψηλός για τη κατηγορία Class I, πολύ υψηλός για τη κατηγορία Class II και εξαιρετικά υψηλός για τη κατηγορία Class III και όλες τις υπόλοιπες. Ο ορισμός νοσογόνος παχυσαρκία αναφέρεται στις περιπτώσεις εκείνες όπου το βάρος του ατόμου υπερβαίνει κατά 100% το ιδανικό του βάρος.

Ταξινόμηση της παχυσαρκίας

Ταξινόμηση Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας Περιγραφή Δείκτης Μάζας Σώματος Κίνδυνος νοσηρότητας
 
Λιποβαρής Αδύνατος <18,5 Χαμηλός
Φυσιολογικού βάρους Φυσιολογικός 18,5-24,9 Συνήθης
Υπέρβαρος Υπέρβαρος 25-29,9 Μέτριος
Παχύσαρκος κατηγορίας I (Class I) Παχύσαρκος 30-34,9 Αυξημένος
Παχύσαρκος κατηγορίας II (Class II) Παχύσαρκος 35-39,9 Υψηλός
Παχύσαρκος κατηγορίας III (Class III) Κλινικά σοβαρά παχύσαρκος ≥40 Πολύ υψηλός
Υπέρ-παχύσαρκοι ή super παχύσαρκοι ≥50

 

Τύποι στην παχυσαρκία

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, πλήθος στοιχείων συνηγορούν ότι η νοσηρότητα της παχυσαρκίας συνδέεται πιο στενά με τη κατανομή του λίπους, παρά με το σωματικό βάρος ή το συνολικό ποσό του σωματικού λίπους. Υπάρχουν δύο βασικές μορφές τοπικής κατανομής του λίπους στους παχύσαρκους ασθενείς:

  • κεντρικός ή σωματικός ή σπλαγχνικός ή ανδροειδής τύπος και
  • περιφερικός ή μηρογλουτιαίος ή γυναικοειδής τύπος

Οι επιπλοκές της παχυσαρκίας σχετίζονται περισσότερο με το λίπος που εντοπίζεται στη κοιλιά και λιγότερο με το λίπος που εντοπίζεται στους μηρούς και γλουτούς.

Επιπλοκές στην παχυσαρκία

Η παχυσαρκία συνδέεται με μια σειρά ασθενειών που αφορούν όλα τα συστήματα του ανθρωπίνου σώματος. Έτσι δημιουργούνται προβλήματα από το:

  • αναπνευστικό σύστημα (διακοπές αναπνοής κατά τον ύπνο, βρογχικό άσθμα, δυσχέρεια αναπνοής)
  • καρδιαγγειακό σύστημα (υπέρταση, έμφραγμα, καρδιακή ανεπάρκεια, εγκεφαλικό επεισόδιο), κιρσοί και άτονα έλκη στα κάτω άκρα.
  • εκφυλίσεις μεγάλων αρθρώσεων (ισχία, γόνατα)
  • αύξηση χοληστερίνης, σακχάρου, χολολιθίαση, λιπώδη διήθηση ήπατος.
  • γυναικολογικά προβλήματα (ανωμαλίες περιόδου, δυσκολία τεκνοποιήσεως, καλοήθεις και κακοήθεις παθήσεις μήτρας, ωοθηκών και μαστών)
  • αυξημένη συχνότητα σε καρκίνο (παχέως εντέρου, προστάτη)
  • αυξημένος κίνδυνος επιπλοκών μετά από εγχειρήσεις (σκωληκοειδεκτομή, χολοκυστεκτομή κ.α.)
  • ψυχολογικά προβλήματα που δημιουργούνται από την κοινωνική απόρριψη και απομόνωση.
  • επιπλοκές κατά την εγκυμοσύνη (διαβήτης κυήσεως, προεκλαμψία, εκλαμψία, προβλήματα κατά την διάρκεια του τοκετού, κίνδυνος γενετικών ανωμαλιών).

 

Τύποι χειρουργικών επεμβάσεων για την αντιμετώπιση της νοσογόνου παχυσαρκίας

Οι μέθοδοι χειρουργικής θεραπείας αποσκοπούν είτε στη μείωση της απορρόφησης της προσλαμβανόμενης τροφής (επεμβάσεις που προκαλούν δυσαπορρόφηση), είτε στη μείωση της πρόσληψης τροφής (περιοριστικού τύπου επεμβάσεις). Επιτυχημένη  θεωρείται η επ’εμβαση όταν η απώλεια σωματικού βάρους είναι πάνω από 50% από το επιπλέον σωματικό βάρος μέσα σε τρία χρόνια και η απώλεια αυτή να παραμένει σταθερή.

Οι ενδείξεις αφορούν ασθενείς με ΒΜΙ >40 ή >35 με συνύπαρξη σοβαρών συνοδών νόσων, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η αρτηριακή υπέρταση, τα καρδιοαναπνευστικά προβλήματα, το σύνδρομο άπνοιας στον ύπνο, η αρθρίτιδα και η υπερλιπιδαιμία. Επιπλέον κριτήρια επιλογής αποτελούν η αποτυχία επανειλημμένων προσπαθειών θεραπείας με συντηρητικές μεθόδους, η απουσία μεταβολικών ή ενδοκρινικών νοσημάτων, σοβαρής ψυχικής νόσου, ηπατικής κίρρωσης ή σοβαρών παθήσεων από το πεπτικό σύστημα, ο αποκλεισμός ασθενών με κατάχρηση αλκοόλ ή ναρκωτικών.

Η χειρουργική θεραπεία της παχυσαρκίας πρέπει να προτείνεται μόνο σε ασθενείς που είναι πλήρως ενημερωμένοι και εμφανίζουν αποδεκτό χειρουργικό κίνδυνο.  Η συγκατάθεση του ασθενούς, η πλήρη συμμόρφωσή του στις μετεγχειρητικές διαιτητικές οδηγίες, η δέσμευσή του για μακροχρόνια μετεγχειρητική παρακολούθηση, η κατανόηση και η βοήθεια του κοινωνικού περιβάλλοντος του ασθενούς για την ομαλή προσαρμογή του στις καινούργιες συνθήκες διαβίωσης κρίνονται επίσης απαραίτητες.

Όλες οι επεμβάσεις που αντιμετωπίζουν την κλινικά σοβαρή παχυσαρκία μπορούν να πραγματοποιηθούν σήμερα λαπαροσκοπικά, με όλα τα πλεονεκτήματα της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής, όπως η μείωση της ενδονοσοκομειακής νοσηλείας και η γρηγορότερη επάνοδος στην προεγχειρητική δραστηριότητα. Επίσης μειώνονται οι διαπυήσεις τραυμάτων και οι μετεγχειρητικές κήλες, που αποτελούν συχνές επιπλοκές των ανοικτών επεμβάσεων.

Οι χειρουργικές επεμβάσεις που εφαρμόζονται στην θεραπεία της παχυσαρκίας χωρίζονται σε τρείς κατηγορίες: στην πρώτη ανήκουν αυτές αυτές που δημιουργούν δυσσαπορρόφηση συγκεκριμένων θρεπτικών συστατικών μεταξύ των οποίων υδατάνθρακες και λίπη πού έχουν μεγάλη θερμιδική αξία  , στην δεύτερη ανήκουν αυτές που περιορίζουν την χωρητικότητα του στομάχου ετσι ώστε να περιορίζεται σημαντικά η δυνατότητα λήψης μεγάλων ποσοτήτων τροφής και στην τρίτη αυτές που συνδυάζουν και τις δύο .

Δυσσαπορροφητικές επεμβάσεις:

  • Νηστιδο-ειλεϊκή αναστόμωση
  • Χολοπαγκρεατική παράκαμψη

Περιοριστικού τύπου επεμβάσεις

  • Γαστροπλαστική
  • Γαστρικό banding
  • Sleeve γαστρεκτομή
  • Γαστρικό pacing
  • Γαστρικός δακτύλιος
  • Γαστρικό μπαλόνι

Συνδυασμός δυσαπορροφητικών και περιοριστικών επεμβάσεων:

  • Δωδεκαδακτυλικό Switch
  • Γαστρική παράκαμψη
  • Πεπτική προσαρμογή

Η επιλογή του κατάλληλου τυπου επέμβασης βασίζεται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε ασθενούσ αλλά και στην εμπειρία του χειρουργού με τα αποτελέσματα της κάθε επέμβασης ξεχωριστά.Είναι πολύ σημαντικό να τονισθέι τοσο στόν ασθενή οσο και στούς οικοίους του , ότι η χειρουργική επέμβαση από μόνη της δεν εξασφαλίζει τη μακροχρόνια απώλεια βάρους (η μετεγχειρητική κατανάλωση αυξημένης ποσότητας υγρών υψηλής θερμιδικής αξίας μπορεί να οδηγήσει σε επανάκτηση του απωλεσθέντος βάρους).

Μηλιωρίδης Θεόδωρος

Γενικός χειρουργός

Θεσσαλονίκη

© 2016 Power by | Κατασκευή Ιστοσελίδων - Χρυσός Οδηγός

Για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης      6944 122691