Δυσκοιλιότητα: συμπτώματα, αίτια και αντιμετώπιση

Τι είναι η δυσκοιλιότητα;

Η δυσκοιλιότητα είναι δυσκολία στην κένωση του εντέρου και δεν αφορά μόνο τη συχνότητα των κενώσεων. Μπορεί να υπάρχουν σκληρά κόπρανα, έντονη προσπάθεια ή αίσθημα ότι το έντερο δεν άδειασε, ακόμη και όταν η αφόδευση γίνεται καθημερινά. Συχνά είναι παροδική, αλλά όταν επιμένει χρειάζεται έλεγχος της αιτίας.

Η φυσιολογική συχνότητα διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η αλλαγή από τις συνήθειες του ασθενούς, η σύσταση των κοπράνων και η δυσκολία στην αφόδευση έχουν μεγαλύτερη σημασία από έναν συγκεκριμένο αριθμό κενώσεων.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Συχνά εμφανίζονται λιγότερες από τρεις κενώσεις την εβδομάδα, σκληρά κόπρανα ή μικροί σβώλοι, έντονο σφίξιμο, πόνος στην αφόδευση και αίσθημα εμποδίου ή ατελούς κένωσης. Μπορεί να συνυπάρχουν φούσκωμα και κοιλιακή δυσφορία. Κανένα από αυτά τα συμπτώματα δεν αποδεικνύει μόνο του την αιτία.

Οι σκληρές κενώσεις μπορεί να επιδεινώνουν μια ραγάδα πρωκτού ή τα συμπτώματα των αιμορροΐδων. Ο πόνος μπορεί με τη σειρά του να οδηγεί σε αναβολή της κένωσης και να συντηρεί τη δυσκολία.

Ποια αίτια προκαλούν δυσκοιλιότητα;

Λίγες φυτικές ίνες, ανεπαρκή υγρά, μειωμένη κίνηση, αλλαγές στην καθημερινότητα και συχνή αναβολή της κένωσης μπορούν να συμβάλλουν. Ορισμένα φάρμακα, ιδιαίτερα οπιοειδή αναλγητικά, αλλά και άλλες αγωγές, χρειάζονται επανεκτίμηση όταν εμφανίζεται δυσκοιλιότητα. Η συνταγογραφημένη θεραπεία δεν διακόπτεται χωρίς συνεννόηση με τον γιατρό.

Σε κάποιους ασθενείς τα κόπρανα κινούνται αργά μέσα στο παχύ έντερο. Σε άλλους, οι μύες του πυελικού εδάφους δεν χαλαρώνουν συντονισμένα κατά την κένωση. Μπορεί επίσης να συνυπάρχουν λειτουργικές διαταραχές, όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, ή υποκείμενη μεταβολική ή νευρολογική πάθηση. Γι’ αυτό η ίδια αγωγή δεν αποδίδει σε όλους.

Πότε χρειάζεται ιατρική εκτίμηση;

Επίμονη δυσκοιλιότητα, νέα αλλαγή στις κενώσεις, αίμα, αναιμία ή ανεξήγητη απώλεια βάρους χρειάζονται διερεύνηση. Η ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό και η ανάγκη προληπτικού ελέγχου του παχέος εντέρου λαμβάνονται επίσης υπόψη.

Έντονος κοιλιακός πόνος με εμετούς, μεγάλη διάταση ή αδυναμία αποβολής αερίων χρειάζεται επείγουσα εκτίμηση. Σε αυτή την εικόνα πρέπει να αποκλειστεί απόφραξη πριν θεωρηθεί ότι πρόκειται για απλή δυσκοιλιότητα.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Ο έλεγχος αρχίζει με το ιστορικό των κενώσεων, τη διατροφή, τα φάρμακα και την εξέταση της κοιλιάς και, όταν ενδείκνυται, του πρωκτού. Η καταγραφή της συχνότητας και της μορφής των κοπράνων βοηθά να εκτιμηθούν το πρόβλημα και η ανταπόκριση στην αγωγή.

Η κολονοσκόπηση δεν είναι απαραίτητη σε κάθε περίπτωση. Ζητείται όταν υπάρχουν ανησυχητικά ευρήματα ή ένδειξη προληπτικού ελέγχου. Εξετάσεις αίματος επιλέγονται ανάλογα με το ιστορικό.

Αν η αρχική θεραπεία δεν βοηθά, μπορεί να χρειαστούν μανομετρία πρωκτού και δοκιμασία αποβολής μπαλονιού για τη λειτουργία της κένωσης, ή αφοδευσιογραφία για την ανατομία και την κίνηση της περιοχής. Η μελέτη του χρόνου διέλευσης, συχνά με ειδικούς δείκτες, αξιολογεί την πορεία των κοπράνων στο παχύ έντερο. Οι εξετάσεις αυτές απαντούν διαφορετικά ερωτήματα και δεν γίνονται όλες σε κάθε ασθενή.

Πώς αντιμετωπίζεται η δυσκοιλιότητα;

Διατροφή και καθημερινές συνήθειες

Η σταδιακή αύξηση φυτικών ινών, τα επαρκή υγρά εφόσον δεν υπάρχει ιατρικός περιορισμός και η τακτική κίνηση αποτελούν συνήθως τα πρώτα μέτρα. Βοηθούν η σταθερή ώρα κένωσης, η αποφυγή έντονου σφιξίματος και η έγκαιρη ανταπόκριση στην ανάγκη για αφόδευση. Η απότομη αύξηση ινών μπορεί να προκαλέσει περισσότερο φούσκωμα.

Φάρμακα και καθαρτικά

Όταν τα απλά μέτρα δεν επαρκούν, επιλέγεται κατάλληλο καθαρτικό. Τα ωσμωτικά, όπως η μακρογόλη, βοηθούν να διατηρούνται τα κόπρανα πιο μαλακά. Άλλες κατηγορίες μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως επόμενο βήμα. Η επιλογή και η διάρκεια εξαρτώνται από την αιτία, τη νεφρική λειτουργία και τις υπόλοιπες θεραπείες. Δεν υπάρχει ένα φάρμακο που είναι το καλύτερο για όλους.

Δυσκολία στην έξοδο των κοπράνων

Όταν το πρόβλημα αφορά τον συντονισμό των μυών, η εξειδικευμένη εκπαίδευση με βιοανάδραση μπορεί να βοηθήσει περισσότερο από την απλή αύξηση καθαρτικών. Η θεραπεία οργανώνεται μετά από κατάλληλο έλεγχο.

Πότε συζητείται χειρουργείο;

Χειρουργική θεραπεία εξετάζεται μόνο σε επιλεγμένες, σοβαρές περιπτώσεις με τεκμηριωμένο πρόβλημα και αποτυχία της κατάλληλης συντηρητικής αγωγής. Ένα ανατομικό εύρημα δεν σημαίνει αυτόματα ότι χρειάζεται επέμβαση· προηγείται αξιολόγηση της λειτουργίας του εντέρου και του πυελικού εδάφους.

Κοπρόσταση: γιατί μπορεί να εμφανίζεται διάρροια;

Κοπρόσταση είναι η συσσώρευση σκληρών κοπράνων, συχνά στο ορθό. Υγρά κόπρανα μπορεί να περνούν γύρω από τη μάζα και να φαίνονται σαν διάρροια, παρότι το έντερο δεν έχει αδειάσει. Η αντιμετώπιση καθορίζεται μετά από εξέταση και μπορεί να περιλαμβάνει ειδική φαρμακευτική αγωγή ή άλλους χειρισμούς από επαγγελματία υγείας· η αφαίρεση με το χέρι δεν αποτελεί ασφαλή αυτοθεραπεία.