Αιμορροΐδες: Συμπτώματα, Θεραπεία και Χειρουργείο

Τι είναι οι αιμορροΐδες και τι η αιμορροϊδοπάθεια;

Τα αιμορροϊδικά αγγειακά μαξιλάρια συμμετέχουν στη φυσιολογική σύγκλειση του πρωκτικού σωλήνα. Η απλή παρουσία τους δεν αποτελεί νόσο και δεν σημαίνει ότι χρειάζονται αφαίρεση.

Ο όρος αιμορροϊδοπάθεια χρησιμοποιείται όταν οι ιστοί αυτοί διογκώνονται ή μετακινούνται και προκαλούν αιμορραγία, πρόπτωση, κνησμό, έκκριση βλέννας, δυσκολία στην καθαριότητα ή πόνο. Οι εσωτερικές και οι εξωτερικές αιμορροΐδες έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά και δεν αντιμετωπίζονται πάντα με τον ίδιο τρόπο.

Αιμορροΐδες: ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα;

Πολλοί ασθενείς αναζητούν «πώς καταλαβαίνω ότι έχω αιμορροΐδες». Τα συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με αιμορροϊδοπάθεια είναι:

• ζωηρό κόκκινο αίμα στο χαρτί, στη λεκάνη ή πάνω στα κόπρανα,
• πρόπτωση, δηλαδή ιστός που βγαίνει προς τα έξω κατά την κένωση,
• διόγκωση ή ψηλαφητό εξόγκωμα στην περιοχή του πρωκτού,
• κνησμός, αίσθημα καύσου ή ερεθισμός,
• έκκριση βλέννας και δυσκολία στην καθαριότητα,
• αίσθημα ατελούς κένωσης ή τοπική δυσφορία.

Οι εσωτερικές αιμορροΐδες συχνά αιμορραγούν χωρίς έντονο πόνο. Αντίθετα, ένα ξαφνικό, πολύ επώδυνο και σκληρό εξόγκωμα στην είσοδο του πρωκτού είναι περισσότερο συμβατό με θρομβωμένη εξωτερική αιμορροΐδα. Ο οξύς πόνος κατά και μετά την κένωση μπορεί επίσης να οφείλεται σε ραγάδα πρωκτού.

Η φαγούρα σημαίνει πάντα αιμορροΐδες;

Όχι. Η φαγούρα στην περιοχή του πρωκτού μπορεί να σχετίζεται με βλέννα ή υγρασία από προπίπτουσες αιμορροΐδες, αλλά δεν είναι ειδικό σύμπτωμα. Έντονος καθαρισμός, δερματίτιδα και άλλες παθήσεις μπορούν επίσης να προκαλέσουν κνησμό. Όταν η φαγούρα επιμένει ή συνοδεύεται από αίμα, πόνο, έκκριση ή εξόγκωμα, χρειάζεται εξέταση για να προσδιοριστεί η αιτία.

Πότε χρειάζεται εξέταση από χειρουργό;

Η αιμορραγία από τον πρωκτό δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στις αιμορροΐδες. Παρόμοια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν σε ραγάδα, περιεδρικό συρίγγιο, περιεδρικό απόστημα, φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου, πολύποδες ή νεοπλασία.

Σε ποιον γιατρό πρέπει να πάω για αιμορροΐδες;

Η εκτίμηση μπορεί να γίνει από γενικό χειρουργό με εμπειρία στις παθήσεις του πρωκτού. Στόχος δεν είναι απλώς να επιβεβαιωθούν οι αιμορροΐδες, αλλά να αποκλειστούν άλλες αιτίες αιμορραγίας ή πόνου και να επιλεγεί θεραπεία ανάλογη με τα πραγματικά ευρήματα.

Η εξέταση είναι επίσης σκόπιμη όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τα συντηρητικά μέτρα, επανέρχονται συχνά ή επηρεάζουν ουσιαστικά την εργασία, τον ύπνο και την καθημερινότητα.

Εσωτερικές και εξωτερικές αιμορροΐδες

Οι τέσσερις βαθμοί των εσωτερικών αιμορροΐδων

Σημαντικό: ο βαθμός περιγράφει την πρόπτωση των εσωτερικών αιμορροΐδων, όχι από μόνος του τη βαρύτητα όλων των συμπτωμάτων. Αιμορραγία μπορεί να υπάρχει και σε χαμηλότερο βαθμό, ενώ οι εξωτερικές αιμορροΐδες δεν ταξινομούνται με αυτό το σύστημα. Η χειροκίνητη ανάταξη αφορά τυπικά τον 3ο βαθμό· επώδυνη ή μη ανατάξιμη πρόπτωση δεν πρέπει να πιέζεται επανειλημμένα και χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.

Αίτια και παράγοντες που ευνοούν την αιμορροϊδοπάθεια

Συνήθως δεν υπάρχει μία μόνο αιτία. Η αυξημένη πίεση στην περιοχή, η διαταραχή των κενώσεων και η χαλάρωση των υποστηρικτικών ιστών μπορεί να συμβάλουν στην εμφάνιση συμπτωμάτων.

• χρόνια δυσκοιλιότητα και έντονο σφίξιμο,
• παρατεταμένη παραμονή στην τουαλέτα,
• συχνές διάρροιες ή πολλές κενώσεις,
• εγκυμοσύνη και τοκετός,
• παχυσαρκία και μειωμένη σωματική δραστηριότητα,
• ηλικιακή χαλάρωση των υποστηρικτικών ιστών και οικογενειακή προδιάθεση.

Πώς γίνεται η διάγνωση των αιμορροΐδων;

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό και στην εξέταση της περιοχής. Ανάλογα με τα συμπτώματα, μπορεί να χρειαστούν επισκόπηση σε ηρεμία και κατά την προσπάθεια, δακτυλική εξέταση και πρωκτοσκόπηση, ώστε να εκτιμηθούν η πρόπτωση, το εξωτερικό στοιχείο και η κατάσταση του πρωκτικού σωλήνα.

Η κολονοσκόπηση δεν απαιτείται σε κάθε ασθενή με αιμορροΐδες. Εξετάζεται όταν δεν διαπιστώνεται σαφής πηγή αιμορραγίας, όταν υπάρχουν νέα ή ανησυχητικά συμπτώματα, σχετικό ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό, επίμονη αιμορραγία μετά τη θεραπεία ή όταν ο ασθενής πρέπει να υποβληθεί σε προληπτικό έλεγχο του παχέος εντέρου.

Συντηρητική θεραπεία: πώς υποχωρούν τα ήπια συμπτώματα;

Η αντιμετώπιση στο σπίτι των ήπιων συμπτωμάτων βασίζεται κυρίως στη ρύθμιση των κενώσεων και στη μείωση της πίεσης στην περιοχή, όχι σε μη τεκμηριωμένες «φυσικές θεραπείες».

Διατροφή για αιμορροΐδες: τι βοηθά και τι να αποφεύγω;

Δεν υπάρχει ειδική δίαιτα που εξαφανίζει τις αιμορροΐδες. Στόχος είναι να διατηρούνται οι κενώσεις μαλακές και σχηματισμένες, ώστε να μειώνονται το σφίξιμο και ο ερεθισμός. Βοηθούν η σταδιακή αύξηση φυτικών ινών από φρούτα, λαχανικά, όσπρια και προϊόντα ολικής άλεσης, καθώς και η επαρκής πρόσληψη υγρών, εφόσον δεν υπάρχει διαφορετικός ιατρικός περιορισμός. Δεν υπάρχει μία καθολική λίστα απαγορευμένων τροφών· χρειάζεται να περιορίζονται κυρίως όσα προκαλούν στον συγκεκριμένο ασθενή δυσκοιλιότητα ή επίμονη διάρροια.

Παράλληλα βοηθούν:

• αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας ή της επίμονης διάρροιας,
• αποφυγή έντονου σφιξίματος και πολύωρης παραμονής στη λεκάνη,
• ήπιος καθαρισμός της περιοχής χωρίς έντονο τρίψιμο,
• τακτική σωματική δραστηριότητα.

Μπορούν οι αιμορροΐδες να εξαφανιστούν μόνο με αλοιφή;

Οι αλοιφές, τα υπόθετα και τα αναλγητικά μπορεί να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση από κνησμό, κάψιμο ή πόνο, αλλά δεν διορθώνουν την πρόπτωση ούτε εξαλείφουν από μόνα τους την αιτία των συμπτωμάτων. Η παρατεταμένη χρήση τοπικών σκευασμάτων χωρίς ιατρική καθοδήγηση μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό ή ευαισθητοποίηση.

Πόσες μέρες κρατούν τα συμπτώματα των αιμορροΐδων;

Δεν υπάρχει ένας σταθερός αριθμός ημερών για όλους. Ήπιος ερεθισμός ή μικρή διόγκωση μπορεί να βελτιωθεί μέσα σε λίγες ημέρες όταν ρυθμιστούν οι κενώσεις, ενώ μια θρομβωμένη εξωτερική αιμορροΐδα μπορεί να χρειαστεί περισσότερο χρόνο για να υποχωρήσει πλήρως. Επίμονα, επαναλαμβανόμενα ή επιδεινούμενα συμπτώματα χρειάζονται εξέταση αντί για συνεχή αυτοθεραπεία.

Θεραπεία αιμορροΐδων: ποιες επεμβατικές μέθοδοι υπάρχουν;

Επεμβατική θεραπεία συζητείται όταν η αιμορραγία ή η πρόπτωση επιμένουν, όταν οι κρίσεις υποτροπιάζουν ή όταν τα συμπτώματα δεν ελέγχονται ικανοποιητικά με συντηρητικά μέτρα. Η επιλογή γίνεται μετά την εξέταση και δεν βασίζεται σε μία τεχνική για όλους.

Τοπική αναισθησία

Μονήρης θρομβωμένη εξωτερική αιμορροΐδα

Όταν υπάρχει μία εντοπισμένη, ιδιαίτερα επώδυνη θρομβωμένη εξωτερική αιμορροΐδα, μετά την εξέταση μπορεί να γίνει μικρή διάνοιξη με τοπική αναισθησία, αφαίρεση του θρόμβου και ελεγχόμενος καυτηριασμός του σημείου για αιμόσταση.

Η παρέμβαση αποσκοπεί στην ταχύτερη ανακούφιση από τον πόνο. Δεν χρειάζεται σε κάθε θρόμβωση· η επιλογή εξαρτάται από την ένταση και τη διάρκεια των συμπτωμάτων, τα ευρήματα και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.

Χωρίς εκτομή

Αιμορροΐδες με laser (λέιζερ): αιμορροϊδοπλαστική LHP

Στην αιμορροϊδοπλαστική με laser εισάγεται λεπτή ίνα στον αιμορροϊδικό όζο και η ελεγχόμενη ενέργεια προκαλεί συρρίκνωση του ιστού. Δεν πρόκειται για κλασική αιμορροϊδεκτομή και δεν αφαιρείται ολόκληρος ο όζος.

Σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς μπορεί να συνδέεται με λιγότερο πρώιμο μετεγχειρητικό πόνο, μικρότερη αιμορραγία και ταχύτερη επάνοδο σε σχέση με την εκτομική αιμορροϊδεκτομή. Δεν είναι όμως ανώδυνη για όλους, δεν αποκλείει την υποτροπή και δεν είναι η σωστή επιλογή για κάθε εξωτερικό στοιχείο ή μόνιμη πρόπτωση.

Απολίνωση αρτηριών

HAL ή THD με ή χωρίς αιμορροϊδοπηξία

Με τη βοήθεια Doppler εντοπίζονται και απολινώνονται οι τελικοί κλάδοι που τροφοδοτούν τις εσωτερικές αιμορροΐδες. Όταν υπάρχει πρόπτωση, μπορεί να προστεθεί αιμορροϊδοπηξία ή mucopexy για την ανάρτηση του προπίπτοντος ιστού.

Η μέθοδος αποφεύγει την εκτομή και μπορεί να προκαλεί λιγότερο πόνο από την αιμορροϊδεκτομή, αλλά σε προχωρημένη πρόπτωση η πιθανότητα υποτροπής μπορεί να είναι μεγαλύτερη.

Εκτομική θεραπεία

Αιμορροϊδεκτομή

Η εκτομική αιμορροϊδεκτομή παραμένει αποτελεσματική επιλογή για μεγάλες εξωτερικές αιμορροΐδες ή συνδυασμένη εσωτερική και εξωτερική αιμορροϊδοπάθεια 3ου–4ου βαθμού, καθώς και όταν άλλες θεραπείες έχουν αποτύχει.

Μπορεί να γίνει με ανοικτή ή κλειστή τεχνική και με διαφορετικές πηγές ενέργειας, όπως διπολική διαθερμία τύπου LigaSure. Συνήθως προσφέρει πιο ριζική αντιμετώπιση, αλλά συνοδεύεται από εντονότερο μετεγχειρητικό πόνο και μεγαλύτερη περίοδο επούλωσης από τις μη εκτομικές τεχνικές.

Τι σημαίνει «καυτηριασμός αιμορροΐδων»;

Ο όρος «καυτηριασμός» δεν περιγράφει μία συγκεκριμένη και ενιαία θεραπεία αιμορροΐδων. Μπορεί να χρησιμοποιείται γενικά για εφαρμογή θερμικής ενέργειας, για υπέρυθρη φωτοπηξία, για διαθερμία κατά την αιμορροϊδεκτομή ή, συχνά ανακριβώς, ως συνώνυμο του laser. Πριν επιλεγεί θεραπεία πρέπει να διευκρινίζεται ποια ακριβώς μέθοδος προτείνεται, αν αφαιρεί ή συρρικνώνει ιστό και για ποιον τύπο και βαθμό αιμορροϊδοπάθειας προορίζεται.

Τι ισχύει για τη μέθοδο Longo;

Η αιμορροϊδοπηξία με κυκλικό αναστομωτήρα, γνωστή ως Longo, ανατάσσει το προπίπτον εσωτερικό αιμορροϊδικό ιστό χωρίς να αντιμετωπίζει το εξωτερικό στοιχείο. Μπορεί να συνοδεύεται από λιγότερο αρχικό πόνο σε σχέση με την εκτομική αιμορροϊδεκτομή, αλλά παρουσιάζει μεγαλύτερη πιθανότητα υποτροπής και ειδικό προφίλ επιπλοκών. Για τον λόγο αυτό δεν θεωρείται συνήθης πρώτη χειρουργική επιλογή για όλους τους ασθενείς.

Πότε χρειάζεται χειρουργείο για τις αιμορροΐδες;

Χειρουργική αντιμετώπιση εξετάζεται κυρίως όταν υπάρχει:

• επίμονη ή σημαντική πρόπτωση, ιδιαίτερα 3ου ή 4ου βαθμού,
• μεγάλο εξωτερικό ή συνδυασμένο εσωτερικό και εξωτερικό στοιχείο,
• υποτροπιάζουσα ή σημαντική αιμορραγία,
• επαναλαμβανόμενη θρόμβωση εξωτερικών αιμορροΐδων,
• αποτυχία συντηρητικής θεραπείας ή προηγούμενων επεμβάσεων,
• συμπτώματα που περιορίζουν ουσιαστικά την καθημερινότητα.

Οι αιμορροΐδες 3ου και 4ου βαθμού δεν οδηγούν αυτόματα στην ίδια επέμβαση. Η παρουσία εξωτερικού στοιχείου, το μέγεθος και η μορφή της πρόπτωσης και οι προτεραιότητες του ασθενούς καθορίζουν αν ταιριάζει μη εκτομική, εκτομική ή συνδυαστική προσέγγιση.

Θρομβωμένη εξωτερική αιμορροΐδα: τι πρέπει να γίνει;

Η θρομβωμένη εξωτερική αιμορροΐδα εμφανίζεται συνήθως ως ξαφνικό, πολύ επώδυνο, σκληρό εξόγκωμα στην είσοδο του πρωκτού. Πολλές περιπτώσεις βελτιώνονται σταδιακά με αναλγησία, ρύθμιση των κενώσεων και τοπική φροντίδα.

Σε επιλεγμένη μονήρη θρομβωμένη εξωτερική αιμορροΐδα με έντονο πόνο μπορεί, μετά την κλινική εξέταση, να γίνει μικρή διάνοιξη με τοπική αναισθησία, αφαίρεση του θρόμβου και ελεγχόμενος καυτηριασμός για αιμόσταση. Η απόφαση εξατομικεύεται, επειδή δεν ωφελούνται όλοι οι ασθενείς από επεμβατική αντιμετώπιση.

Ανάρρωση μετά από επέμβαση αιμορροΐδων

Η ανάρρωση διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τη μέθοδο. Οι θεραπείες στο ιατρείο και οι μη εκτομικές τεχνικές συνήθως επιτρέπουν ταχύτερη επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες. Μετά από εκτομική αιμορροϊδεκτομή χρειάζεται περισσότερος χρόνος για έλεγχο του πόνου και επούλωση των τραυμάτων.

Σε κάθε περίπτωση είναι σημαντικά η διατήρηση μαλακών κενώσεων, η σωστή αναλγησία, η ήπια υγιεινή και η τήρηση των εξατομικευμένων οδηγιών. Μεγάλη αιμορραγία, πυρετός, αδυναμία ούρησης ή πόνος που επιδεινώνεται απαιτούν άμεση επικοινωνία με τον χειρουργό.

Μπορούν οι αιμορροΐδες να επανεμφανιστούν;

Υποτροπή μπορεί να εμφανιστεί μετά από οποιαδήποτε θεραπεία, με διαφορετική πιθανότητα ανάλογα με τη μέθοδο και τον βαθμό της νόσου. Η σωστή επιλογή τεχνικής είναι σημαντική, αλλά εξίσου σημαντική είναι η μακροχρόνια ρύθμιση των κενώσεων.

Η επαρκής πρόσληψη φυτικών ινών και υγρών, η αποφυγή του σφιξίματος και της παρατεταμένης παραμονής στην τουαλέτα, η σωματική δραστηριότητα και η αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας ή της διάρροιας μειώνουν τις εξάρσεις, χωρίς να μπορούν να εγγυηθούν ότι δεν θα υπάρξει ποτέ νέα συμπτωματολογία.