Αιμορροΐδες: Συμπτώματα, Θεραπεία και Χειρουργείο

Τι είναι οι αιμορροΐδες και τι η αιμορροϊδοπάθεια;

Οι αιμορροΐδες είναι φυσιολογικά αγγειακά μαξιλάρια που συμβάλλουν στη σύγκλειση του πρωκτικού σωλήνα. Αιμορροϊδοπάθεια υπάρχει όταν διογκώνονται ή μετακινούνται και προκαλούν συμπτώματα.

Οι εσωτερικές και οι εξωτερικές αιμορροΐδες διαφέρουν ως προς τη θέση, τα ενοχλήματα και την αντιμετώπισή τους.

Αιμορροΐδες: ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα;

Τα συχνότερα συμπτώματα είναι:

• ζωηρό κόκκινο αίμα στο χαρτί, στη λεκάνη ή πάνω στα κόπρανα,
• πρόπτωση, δηλαδή ιστός που βγαίνει προς τα έξω κατά την κένωση,
• διόγκωση ή ψηλαφητό εξόγκωμα στην περιοχή του πρωκτού,
• κνησμός, αίσθημα καύσου ή ερεθισμός,
• έκκριση βλέννας και δυσκολία στην καθαριότητα,
• αίσθημα ατελούς κένωσης ή τοπική δυσφορία.

Οι εσωτερικές αιμορροΐδες συχνά αιμορραγούν χωρίς έντονο πόνο. Ένα ξαφνικό, επώδυνο και σκληρό εξόγκωμα μπορεί να είναι θρομβωμένη εξωτερική αιμορροΐδα. Ο πόνος κατά και μετά την κένωση μπορεί επίσης να οφείλεται σε ραγάδα πρωκτού.

Πότε χρειάζεται εξέταση από χειρουργό;

Αίμα, πόνος ή εξόγκωμα χρειάζονται αξιολόγηση, ιδίως όταν επιμένουν ή επανέρχονται. Η εξέταση από γενικό χειρουργό διακρίνει τις αιμορροΐδες από άλλες αιτίες, όπως ραγάδα, περιεδρικό συρίγγιο, απόστημα ή πάθηση του εντέρου.

Εσωτερικές και εξωτερικές αιμορροΐδες

Οι τέσσερις βαθμοί των εσωτερικών αιμορροΐδων

Ο βαθμός περιγράφει την πρόπτωση, όχι τη συνολική βαρύτητα των συμπτωμάτων· οι εξωτερικές αιμορροΐδες δεν ταξινομούνται έτσι. Επώδυνη ή μη ανατάξιμη πρόπτωση δεν πρέπει να πιέζεται επανειλημμένα.

Αίτια και παράγοντες που ευνοούν την αιμορροϊδοπάθεια

Η πίεση στην περιοχή και η χαλάρωση των υποστηρικτικών ιστών συμβάλλουν στην εμφάνιση συμπτωμάτων. Παράγοντες που τα ευνοούν είναι:

• χρόνια δυσκοιλιότητα και έντονο σφίξιμο,
• παρατεταμένη παραμονή στην τουαλέτα,
• συχνές διάρροιες ή πολλές κενώσεις,
• εγκυμοσύνη και τοκετός,
• παχυσαρκία και μειωμένη σωματική δραστηριότητα,
• ηλικιακή χαλάρωση των υποστηρικτικών ιστών και οικογενειακή προδιάθεση.

Πώς γίνεται η διάγνωση των αιμορροΐδων;

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό, στην εξέταση της περιοχής και, ανάλογα με τα ευρήματα, στη δακτυλική εξέταση και στην πρωκτοσκόπηση. Έτσι εκτιμώνται η πρόπτωση, το εξωτερικό στοιχείο και η πηγή της αιμορραγίας.

Κολονοσκόπηση δεν χρειάζεται σε κάθε περίπτωση. Εξετάζεται όταν η αιμορραγία δεν εξηγείται ή επιμένει μετά τη θεραπεία, υπάρχουν ανησυχητικά συμπτώματα ή σχετικό ιστορικό, ή είναι απαραίτητος ο προληπτικός έλεγχος του παχέος εντέρου.

Συντηρητική θεραπεία: πώς υποχωρούν τα ήπια συμπτώματα;

Στα ήπια συμπτώματα, η θεραπεία ξεκινά συνήθως με ρύθμιση των κενώσεων και μείωση της πίεσης στην περιοχή.

Διατροφή για αιμορροΐδες: τι βοηθά και τι χρειάζεται περιορισμό;

Στόχος είναι μαλακές, σχηματισμένες κενώσεις. Βοηθούν η σταδιακή αύξηση φυτικών ινών από φρούτα, λαχανικά, όσπρια και προϊόντα ολικής άλεσης, καθώς και επαρκή υγρά, εφόσον δεν υπάρχει ιατρικός περιορισμός. Δεν υπάρχει ειδική δίαιτα που εξαφανίζει τις αιμορροΐδες ούτε καθολική λίστα απαγορευμένων τροφών· περιορίζονται όσα προκαλούν δυσκοιλιότητα ή επίμονη διάρροια.

Παράλληλα βοηθούν:

• αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας ή της επίμονης διάρροιας,
• αποφυγή έντονου σφιξίματος και πολύωρης παραμονής στη λεκάνη,
• ήπιος καθαρισμός της περιοχής χωρίς έντονο τρίψιμο,
• τακτική σωματική δραστηριότητα.

Μπορούν οι αιμορροΐδες να εξαφανιστούν μόνο με αλοιφή;

Αλοιφές, υπόθετα και αναλγητικά προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, αλλά δεν διορθώνουν την πρόπτωση. Η παρατεταμένη χρήση τοπικών σκευασμάτων χωρίς ιατρική καθοδήγηση μπορεί να ερεθίσει το δέρμα.

Θεραπεία αιμορροΐδων: ποιες επεμβατικές μέθοδοι υπάρχουν;

Επεμβατική θεραπεία συζητείται όταν η αιμορραγία, η πρόπτωση ή οι επώδυνες κρίσεις δεν ελέγχονται με συντηρητικά μέτρα. Η μέθοδος επιλέγεται με βάση τα ευρήματα της εξέτασης.

Απολίνωση με δακτυλίους και άλλες τοπικές θεραπείες

Σε εσωτερικές αιμορροΐδες 1ου–2ου βαθμού και επιλεγμένες περιπτώσεις 3ου βαθμού, μετά από αποτυχία συντηρητικής αγωγής, μπορεί να γίνει απολίνωση με ελαστικούς δακτυλίους. Ο δακτύλιος τοποθετείται στη βάση του εσωτερικού ιστού ώστε αυτός να συρρικνωθεί. Άλλες επιλογές είναι η σκληροθεραπεία και η υπέρυθρη φωτοπηξία. Δεν αντιμετωπίζουν το εξωτερικό στοιχείο και η επιλογή εξαρτάται από την εξέταση και την αγωγή του ασθενούς.

Τοπική αναισθησία

Μονήρης θρομβωμένη εξωτερική αιμορροΐδα

Πολλές θρομβώσεις βελτιώνονται με αναλγησία, μαλακές κενώσεις και τοπική φροντίδα. Σε επιλεγμένη, ιδιαίτερα επώδυνη θρόμβωση μπορεί να συζητηθεί πρώιμη εκτομή της θρομβωμένης εξωτερικής αιμορροΐδας, συνήθως με τοπική αναισθησία. Η απλή διάνοιξη και αφαίρεση του θρόμβου είναι διαφορετικός χειρισμός· η επιλογή διευκρινίζεται πριν από τη θεραπεία.

Η επιλογή εξαρτάται από την ένταση και τη διάρκεια του πόνου, τα ευρήματα και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.

Χωρίς εκτομή

Αιμορροΐδες με laser (λέιζερ): αιμορροϊδοπλαστική LHP

Στην αιμορροϊδοπλαστική με laser, λεπτή ίνα εισάγεται στον όζο και η ενέργεια προκαλεί συρρίκνωση του ιστού, χωρίς κλασική εκτομή.

Σε επιλεγμένους ασθενείς μπορεί να προσφέρει λιγότερο πρώιμο πόνο και αιμορραγία και ταχύτερη επάνοδο από την αιμορροϊδεκτομή. Δεν αποκλείει την υποτροπή και δεν ταιριάζει σε κάθε εξωτερικό στοιχείο ή μόνιμη πρόπτωση.

Απολίνωση αρτηριών

HAL ή THD με ή χωρίς αιμορροϊδοπηξία

Με Doppler εντοπίζονται και απολινώνονται οι αρτηριακοί κλάδοι των εσωτερικών αιμορροΐδων. Αν υπάρχει πρόπτωση, μπορεί να προστεθεί αιμορροϊδοπηξία ή mucopexy για ανάρτηση του ιστού.

Αποφεύγεται η εκτομή και ο πόνος μπορεί να είναι μικρότερος από την αιμορροϊδεκτομή, αλλά σε προχωρημένη πρόπτωση η υποτροπή μπορεί να είναι συχνότερη.

Εκτομική θεραπεία

Αιμορροϊδεκτομή

Είναι αποτελεσματική επιλογή για μεγάλες εξωτερικές ή συνδυασμένες εσωτερικές και εξωτερικές αιμορροΐδες 3ου–4ου βαθμού, καθώς και μετά από αποτυχία άλλων θεραπειών.

Γίνεται με ανοικτή ή κλειστή τεχνική και διαφορετικές πηγές ενέργειας, όπως διπολική διαθερμία τύπου LigaSure. Προσφέρει πιο ριζική αντιμετώπιση, με περισσότερο μετεγχειρητικό πόνο και μεγαλύτερο χρόνο επούλωσης από τις μη εκτομικές τεχνικές.

Τι σημαίνει «καυτηριασμός αιμορροΐδων»;

Ο «καυτηριασμός» δεν είναι μία συγκεκριμένη μέθοδος: μπορεί να σημαίνει υπέρυθρη φωτοπηξία, διαθερμία ή, ανακριβώς, laser. Χρειάζεται να διευκρινίζεται ποια τεχνική προτείνεται και αν αφαιρεί ή συρρικνώνει ιστό.

Τι ισχύει για τη μέθοδο Longo;

Η αιμορροϊδοπηξία Longo χρησιμοποιεί κυκλικό αναστομωτήρα για ανάταξη του εσωτερικού ιστού, χωρίς να αντιμετωπίζει το εξωτερικό στοιχείο. Μπορεί να έχει λιγότερο αρχικό πόνο, αλλά μεγαλύτερη πιθανότητα υποτροπής και ιδιαίτερες επιπλοκές· δεν αποτελεί συνήθη πρώτη επιλογή.

Πότε χρειάζεται χειρουργείο για τις αιμορροΐδες;

Χειρουργείο εξετάζεται κυρίως σε:

• επίμονη ή σημαντική πρόπτωση, ιδιαίτερα 3ου ή 4ου βαθμού,
• μεγάλο εξωτερικό ή συνδυασμένο εσωτερικό και εξωτερικό στοιχείο,
• υποτροπιάζουσα ή σημαντική αιμορραγία,
• επαναλαμβανόμενη θρόμβωση εξωτερικών αιμορροΐδων,
• αποτυχία συντηρητικής θεραπείας ή προηγούμενων επεμβάσεων,
• συμπτώματα που περιορίζουν ουσιαστικά την καθημερινότητα.

Στον 3ο και 4ο βαθμό η επιλογή δεν είναι αυτόματη: το εξωτερικό στοιχείο, η μορφή της πρόπτωσης και οι ανάγκες του ασθενούς καθορίζουν τη μέθοδο.

Ανάρρωση μετά από επέμβαση αιμορροΐδων

Οι μη εκτομικές τεχνικές συνήθως επιτρέπουν ταχύτερη επιστροφή στις δραστηριότητες. Η αιμορροϊδεκτομή χρειάζεται περισσότερο χρόνο για έλεγχο του πόνου και επούλωση.

Η φροντίδα περιλαμβάνει μαλακές κενώσεις, αναλγησία, ήπια υγιεινή και τήρηση των οδηγιών. Μεγάλη αιμορραγία, πυρετός, αδυναμία ούρησης ή επιδεινούμενος πόνος απαιτούν άμεση επικοινωνία με τον χειρουργό.

Μπορούν οι αιμορροΐδες να επανεμφανιστούν;

Υποτροπή μπορεί να υπάρξει μετά από κάθε θεραπεία, ανάλογα με τη μέθοδο και τη βαρύτητα της νόσου. Η μακροχρόνια ρύθμιση των κενώσεων και η αποφυγή έντονου σφιξίματος βοηθούν στον περιορισμό των εξάρσεων.