Καρκίνος ήπατος
Καρκίνος ήπατος: διάγνωση, μεταστάσεις και ηπατεκτομή
Θεόδωρος Μηλιωρίδης · Γενικός Χειρουργός
Τι είναι ο καρκίνος του ήπατος;
Ο καρκίνος του ήπατος είναι κακοήθης όγκος που ξεκινά μέσα στο ήπαρ. Η συχνότερη πρωτοπαθής μορφή είναι το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα. Διαφορετική περίπτωση αποτελούν οι ηπατικές μεταστάσεις, όταν ένας καρκίνος από άλλο όργανο έχει εξαπλωθεί στο ήπαρ.
Η διάκριση αυτή είναι ουσιαστική για τη θεραπεία. Η επιλογή δεν βασίζεται μόνο στο μέγεθος και στον αριθμό των όγκων, αλλά και στην προέλευσή τους, στη λειτουργία του υπόλοιπου ήπατος και στη γενική κατάσταση του ασθενούς.
Ποια είναι τα βασικά είδη;
| Διάγνωση | Προέλευση και βασικά χαρακτηριστικά |
|---|---|
| Ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα | Προέρχεται από τα ηπατοκύτταρα και συνδέεται συχνά με χρόνια ηπατική νόσο ή κίρρωση. |
| Ενδοηπατικό χολαγγειοκαρκίνωμα | Ξεκινά από τους χοληφόρους πόρους μέσα στο ήπαρ και έχει διαφορετικό θεραπευτικό σχεδιασμό. |
| Ηπατικές μεταστάσεις | Προέρχονται από καρκίνο άλλου οργάνου, όπως το παχύ έντερο· δεν ονομάζονται πρωτοπαθής καρκίνος του ήπατος. |
Οι μεταστάσεις αντιμετωπίζονται με βάση την αρχική νόσο. Για παράδειγμα, μεταστάσεις από καρκίνο παχέος εντέρου μπορεί, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, να αφαιρεθούν χειρουργικά. Η παρουσία τους δεν αποκλείει αυτομάτως κάθε δυνατότητα επέμβασης.
Συμπτώματα και παράγοντες κινδύνου
Στα αρχικά στάδια μπορεί να μην υπάρχουν συμπτώματα. Αργότερα μπορεί να εμφανιστούν βάρος ή πόνος στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς, μειωμένη όρεξη, απώλεια βάρους και κόπωση. Ίκτερος ή συγκέντρωση υγρού στην κοιλιά μπορεί να σχετίζονται με τον όγκο ή με τη συνυπάρχουσα ηπατική νόσο.
Η κίρρωση, η χρόνια ηπατίτιδα Β ή C και άλλες χρόνιες ηπατοπάθειες αυξάνουν τον κίνδυνο ηπατοκυτταρικού καρκινώματος. Ο κίνδυνος και η ανάγκη τακτικού ελέγχου αξιολογούνται από τον θεράποντα ηπατολόγο. Η παρακολούθηση αυτών των ασθενών δεν προϋποθέτει εμφάνιση συμπτωμάτων.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Το υπερηχογράφημα μπορεί να αναδείξει μια εστία που χρειάζεται διερεύνηση. Η αξονική ή η μαγνητική με σκιαγραφικό και ειδικό πρωτόκολλο εξετάζει τα χαρακτηριστικά της, τη σχέση με τα αγγεία και την παρουσία άλλων βλαβών. Παράλληλα ελέγχονται η ηπατική λειτουργία και η έκταση της νόσου.
Η α-φετοπρωτεΐνη, AFP, μπορεί να χρησιμοποιείται ως συμπληρωματικός δείκτης. Δεν αρκεί μόνη της για διάγνωση ούτε ένα φυσιολογικό αποτέλεσμα αποκλείει καρκίνο. Στο κατάλληλο κλινικό πλαίσιο ορισμένα ηπατοκυτταρικά καρκινώματα διαγιγνώσκονται από τη χαρακτηριστική απεικονιστική εικόνα, χωρίς βιοψία.
Βιοψία χρειάζεται όταν η απεικόνιση δεν δίνει επαρκή απάντηση ή όταν η ιστολογική ταυτοποίηση θα αλλάξει τη θεραπεία. Η ανάγκη και ο τρόπος λήψης δείγματος συζητούνται από την αρμόδια ομάδα, αντί να θεωρούνται υποχρεωτικά σε κάθε ηπατική εστία.
Πότε μπορεί να γίνει ηπατεκτομή;
Η ηπατεκτομή αφαιρεί το τμήμα του ήπατος που περιέχει τον όγκο. Μπορεί να αφορά μικρή περιοχή, συγκεκριμένα ανατομικά τμήματα ή μεγαλύτερο μέρος του οργάνου. Η έκταση καθορίζεται από τη θέση της βλάβης, τα αγγεία και τα χοληφόρα.
Βασικές προϋποθέσεις είναι να μπορεί να αφαιρεθεί επαρκώς η νόσος και να παραμείνει αρκετός λειτουργικός ηπατικός ιστός. Η κίρρωση και η πυλαία υπέρταση μπορεί να περιορίζουν τη δυνατότητα εκτομής. Το μικρό μέγεθος ενός όγκου δεν σημαίνει επομένως ότι η επέμβαση είναι πάντα εφικτή.
Το ήπαρ έχει δυνατότητα αναγέννησης, αλλά αυτό δεν αναιρεί την ανάγκη προσεκτικού υπολογισμού του υπολοίπου πριν από το χειρουργείο. Σε ορισμένες περιπτώσεις προηγούνται ειδικές παρεμβάσεις ώστε να αυξηθεί ο όγκος του τμήματος που θα παραμείνει.
Η επέμβαση μπορεί να γίνει ανοικτά ή λαπαροσκοπικά, ανάλογα με την εντόπιση, την έκταση και την εμπειρία της ομάδας. Η λαπαροσκοπική προσπέλαση είναι κατάλληλη για επιλεγμένες περιπτώσεις.
Ποιες άλλες επιλογές υπάρχουν;
Σε επιλεγμένο ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα μπορεί να εξεταστεί μεταμόσχευση, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει σημαντική ηπατική νόσος. Άλλες επιλογές περιλαμβάνουν τοπική κατάλυση, εμβολισμό και συστηματική θεραπεία. Η επιλογή εξαρτάται από τη διάγνωση και το στάδιο, όχι μόνο από τη δυνατότητα χειρουργείου.
Το χολαγγειοκαρκίνωμα και οι μεταστάσεις έχουν δικά τους θεραπευτικά σχέδια. Η συζήτηση σε εξειδικευμένη ομάδα αποτρέπει την εφαρμογή της ίδιας προσέγγισης σε όγκους με διαφορετική προέλευση.
Ανάρρωση και μετεγχειρητικός έλεγχος
Η νοσηλεία και η αποκατάσταση εξαρτώνται από την έκταση της εκτομής και τη λειτουργία του ήπατος. Σημαντικές πιθανές επιπλοκές είναι η αιμορραγία, η διαφυγή χολής, η λοίμωξη και η ηπατική ανεπάρκεια. Η ομάδα παρακολουθεί εργαστηριακά και κλινικά την πορεία μετά την επέμβαση.
Το ιστολογικό αποτέλεσμα επιβεβαιώνει τον τύπο και τα όρια του όγκου και καθοδηγεί την παρακολούθηση ή την πρόσθετη θεραπεία. Η πρόγνωση αξιολογείται εξατομικευμένα, με βάση την αρχική νόσο, την έκτασή της και τη λειτουργία του ήπατος.
Συχνές ερωτήσεις
Κάθε εστία στο ήπαρ είναι καρκίνος;
Όχι, υπάρχουν και καλοήθεις αλλοιώσεις, όπως κύστεις και αιμαγγειώματα, και η διάκριση γίνεται με τον κατάλληλο έλεγχο.
Η μετάσταση στο ήπαρ σημαίνει ότι δεν υπάρχει θεραπευτική επιλογή;
Όχι, η αντιμετώπιση εξαρτάται από τον αρχικό όγκο, την κατανομή της νόσου και τη δυνατότητα χειρουργικής ή άλλης θεραπείας.
Η διατροφή θεραπεύει τον καρκίνο του ήπατος;
Η κατάλληλη διατροφή υποστηρίζει τη θρέψη και την ανάρρωση, αλλά δεν αντικαθιστά την ογκολογική θεραπεία.
Χειρουργική εκτίμηση στη Θεσσαλονίκη
Η συνάντηση με τον Θεόδωρο Μηλιωρίδη επιτρέπει την αξιολόγηση των συμπτωμάτων και των διαθέσιμων εξετάσεων, καθώς και τη συζήτηση των επόμενων βημάτων. Ο προγραμματισμός ραντεβού γίνεται στο 2310 380039 ή μέσω της επικοινωνίας με το ιατρείο.