Παχυσαρκία: πότε χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση

Θεόδωρος Μηλιωρίδης · Γενικός Χειρουργός

Παχυσαρκία και επιλογές αντιμετώπισης

Η παχυσαρκία είναι χρόνια νόσος στην οποία η υπερβολική συσσώρευση λίπους μπορεί να επηρεάσει την υγεία. Η αντιμετώπισή της συνδυάζει διατροφική υποστήριξη, σωματική δραστηριότητα, φαρμακευτική αγωγή όταν ενδείκνυται και, σε κατάλληλους ασθενείς, βαριατρική ή μεταβολική χειρουργική.

Πώς εκτιμάται η παχυσαρκία;

Ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ ή BMI) υπολογίζεται από το βάρος και το ύψος. Στους ενήλικες, ΔΜΣ από 30 kg/m² αντιστοιχεί σε παχυσαρκία. Χρειάζονται όμως και άλλα στοιχεία: περίμετρος μέσης, συνοδά νοσήματα, φάρμακα, προηγούμενες προσπάθειες θεραπείας και επίδραση στην καθημερινότητα.

Η παχυσαρκία συνδέεται με διαβήτη τύπου 2, υπέρταση, υπνική άπνοια και άλλες επιβαρύνσεις. Ο στόχος της θεραπείας είναι η βελτίωση της υγείας και της λειτουργικότητας, με αποτέλεσμα που μπορεί να διατηρηθεί.

Πότε εξετάζεται η χειρουργική αντιμετώπιση;

Η βαριατρική χειρουργική μπορεί να προταθεί σε ενήλικες με ΔΜΣ τουλάχιστον 35 kg/m², ακόμη και χωρίς συνοδό νόσημα. Σε ΔΜΣ 30–34,9 kg/m² εξετάζεται σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ιδίως με μεταβολική νόσο ή όταν η μη χειρουργική θεραπεία δεν επιτυγχάνει επαρκές, διατηρήσιμο αποτέλεσμα.

Τα όρια αυτά δεν σημαίνουν αυτόματη καταλληλότητα. Προηγείται αξιολόγηση του χειρουργικού κινδύνου, της διατροφής, της ψυχικής υγείας και της δυνατότητας μακροχρόνιας παρακολούθησης. Μπορεί να χρειαστεί πρώτα αντιμετώπιση άλλων προβλημάτων ή συνέχιση της συντηρητικής θεραπείας.

Ποιες επεμβάσεις χρησιμοποιούνται;

Sleeve γαστρεκτομή — γαστρικό μανίκι

Αφαιρείται μεγάλο μέρος του στομάχου και παραμένει ένας στενότερος γαστρικός σωλήνας. Έτσι μειώνεται η ποσότητα τροφής που χωρά και επηρεάζονται μηχανισμοί πείνας και κορεσμού. Η επέμβαση είναι μη αναστρέψιμη και μπορεί να επιδεινώσει τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Υπάρχει ξεχωριστή ενημέρωση για τη sleeve γαστρεκτομή.

Γαστρική παράκαμψη — gastric bypass

Δημιουργείται μικρός γαστρικός θύλακος που συνδέεται με το λεπτό έντερο, αλλάζοντας τη διαδρομή της τροφής. Η μέθοδος μπορεί να προσφέρει σημαντική απώλεια βάρους και βελτίωση μεταβολικών προβλημάτων. Απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στις διατροφικές ελλείψεις και έχει διαφορετικούς κινδύνους από τη sleeve.

Άλλες επεμβάσεις επιλέγονται για συγκεκριμένες ανάγκες. Ο γαστρικός δακτύλιος χρησιμοποιείται λιγότερο λόγω των μακροχρόνιων περιορισμών του. Το γαστρικό μπαλόνι είναι προσωρινή ενδοσκοπική επιλογή και δεν ταυτίζεται με τις παραπάνω χειρουργικές επεμβάσεις.

Ανάρρωση, αποτέλεσμα και κίνδυνοι

Οι επεμβάσεις πραγματοποιούνται συνήθως λαπαροσκοπικά. Η διάρκεια νοσηλείας και η επιστροφή στην εργασία εξαρτώνται από τη μέθοδο και την ανάρρωση. Πιθανές επιπλοκές είναι αιμορραγία, λοίμωξη, διαφυγή από τη γραμμή συρραφής και θρόμβωση. Αργότερα μπορεί να εμφανιστούν ελλείψεις βιταμινών, στένωση ή ανάγκη νέας παρέμβασης.

Η διατροφή επανέρχεται σταδιακά με εξατομικευμένο πρόγραμμα. Χρειάζονται τακτικές εξετάσεις και συμπληρώματα σύμφωνα με την επέμβαση και τα ευρήματα. Η απώλεια βάρους διαφέρει μεταξύ ασθενών και μπορεί να υπάρξει επανάκτηση· το χειρουργείο δεν καταργεί την ανάγκη συνεχιζόμενης φροντίδας.

Έντονος κοιλιακός πόνος, πυρετός, δύσπνοια ή επίμονοι έμετοι μετά την επέμβαση απαιτούν άμεση εκτίμηση.