Θεόδωρος Μηλιωρίδης, Γενικός Χειρουργός, Θεσσαλονίκη

Τι είναι η πολυοζώδης βρογχοκήλη;

Η πολυοζώδης βρογχοκήλη είναι η διόγκωση του θυρεοειδούς αδένα με την παρουσία πολλαπλών όζων. Οι όζοι είναι εντοπισμένες αλλοιώσεις του θυρεοειδικού ιστού, οι οποίες μπορεί να είναι συμπαγείς, κυστικές ή μικτές. Οι περισσότεροι είναι καλοήθεις, αλλά κάθε ύποπτος όζος χρειάζεται ξεχωριστή αξιολόγηση.

Η λέξη «βρογχοκήλη» περιγράφει τη διόγκωση του αδένα. Η ορμονική του λειτουργία ελέγχεται ξεχωριστά με εξετάσεις αίματος.

Σχηματική απεικόνιση της θέσης του θυρεοειδούς χαμηλά στην πρόσθια επιφάνεια του λαιμού — Η θέση του θυρεοειδούς αδένα. Σχηματική απεικόνιση, όχι εικόνα υπερηχογραφήματος.

Μη τοξική και τοξική πολυοζώδης βρογχοκήλη

Μη τοξική μορφή

Στη μη τοξική πολυοζώδη βρογχοκήλη δεν υπάρχει υπερθυρεοειδισμός. Παρά τη φυσιολογική ορμονική λειτουργία, ένας μεγάλος αδένας μπορεί να πιέζει την τραχεία ή τον οισοφάγο.

Τοξική μορφή

Στην τοξική πολυοζώδη βρογχοκήλη ένας ή περισσότεροι όζοι παράγουν αυτόνομα περίσσεια θυρεοειδικών ορμονών. Ο όρος «τοξική» αναφέρεται στον υπερθυρεοειδισμό.

Η τοξική πολυοζώδης βρογχοκήλη διαφέρει από τη νόσο Graves, η οποία είναι αυτοάνοση αιτία υπερθυρεοειδισμού.

Ποια είναι τα αίτια;

Η ανάπτυξη πολλαπλών όζων συνδέεται με την ηλικία, την κληρονομική προδιάθεση και, σε ορισμένες περιοχές, την έλλειψη ιωδίου. Δεν υπάρχει πάντοτε μία σαφής αιτία. Η παρουσία όζων είναι συχνότερη στις γυναίκες και αυξάνεται με την ηλικία.

Ποια συμπτώματα προκαλεί η βρογχοκήλη;

Η πολυοζώδης βρογχοκήλη συχνά δεν προκαλεί ενοχλήματα και ανακαλύπτεται τυχαία στον υπέρηχο. Όταν μεγαλώνει, μπορεί να εμφανιστούν:

Ορατή διόγκωση ή αίσθημα πίεσης στον λαιμό.
Δυσκολία στην κατάποση, ιδίως στερεών τροφών.
Δύσπνοια ή ενόχληση στην αναπνοή κατά την κατάκλιση.
Βραχνάδα ή αλλαγή της φωνής.

Αν συνυπάρχει υπερθυρεοειδισμός, μπορεί να υπάρχουν ταχυκαρδία, αίσθημα παλμών, απώλεια βάρους, δυσανεξία στη ζέστη, εφίδρωση, τρόμος και νευρικότητα.

Τι είναι η καταδυόμενη βρογχοκήλη;

Καταδυόμενη ονομάζεται η βρογχοκήλη που επεκτείνεται πίσω από το στέρνο, μέσα στον θώρακα. Η επέκταση αυτή μπορεί να προκαλεί πίεση στην τραχεία ακόμη και όταν η διόγκωση στον λαιμό δεν είναι ιδιαίτερα εμφανής. Για την εκτίμησή της μπορεί να χρειαστεί αξονική τομογραφία.

Πότε χρειάζεται άμεση εκτίμηση;

Έντονη ή αιφνίδια δυσκολία στην αναπνοή απαιτεί επείγουσα ιατρική βοήθεια. Ταχεία αύξηση μιας διόγκωσης ή επίμονη νέα βραχνάδα χρειάζεται έγκαιρη εξέταση και δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα σε καλοήθη βρογχοκήλη.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η εκτίμηση ξεκινά με το ιστορικό και την εξέταση του ασθενούς. Δύο ερωτήματα καθοδηγούν τον έλεγχο: πώς λειτουργεί ο θυρεοειδής και ποιοι όζοι χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.

TSH και θυρεοειδικές ορμόνες: Η TSH είναι η βασική αρχική εξέταση. Ανάλογα με το αποτέλεσμα ελέγχονται η FT4 και, όπου χρειάζεται, η FT3.
Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς και τραχήλου: Καταγράφει το μέγεθος και τα χαρακτηριστικά των όζων και εξετάζει τους λεμφαδένες.
Παρακέντηση με λεπτή βελόνα (FNA): Γίνεται σε επιλεγμένους όζους, με βάση την υπερηχογραφική εικόνα, το μέγεθος και το ιστορικό. Δεν παρακεντούνται υποχρεωτικά όλοι οι όζοι ούτε μόνο ο μεγαλύτερος.
Σπινθηρογράφημα: Συνήθως χρειάζεται όταν η TSH είναι χαμηλή, για να εντοπιστούν οι όζοι που παράγουν αυτόνομα ορμόνες.

Παρακέντηση με λεπτή βελόνα (FNA): πότε χρειάζεται;

Η FNA είναι σημαντική εξέταση για τη διερεύνηση ύποπτων όζων. Γίνεται με υπερηχογραφική καθοδήγηση και λαμβάνει κύτταρα για κυτταρολογική εξέταση. Στην πολυοζώδη βρογχοκήλη επιλέγονται οι όζοι που χρειάζονται παρακέντηση σύμφωνα με τα υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά, το μέγεθος και το ιστορικό του ασθενούς· η επιλογή δεν περιορίζεται στον μεγαλύτερο όζο.

Ύποπτα χαρακτηριστικά είναι, μεταξύ άλλων, τα ακανόνιστα όρια, οι μικροαποτιτανώσεις και η έντονη υποηχογένεια. Ύποπτοι λεμφαδένες απαιτούν επίσης διερεύνηση. Οι υπερλειτουργικοί, «θερμοί» όζοι συνήθως δεν χρειάζονται FNA, εκτός εάν υπάρχουν ιδιαίτερα ύποπτα ευρήματα.

Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι καλοήθες, μη διαγνωστικό, αδιευκρίνιστο, ύποπτο ή κακοήθες και καθοδηγεί τα επόμενα βήματα. Μη επαρκές δείγμα ή ασυμφωνία της κυτταρολογίας με έναν ύποπτο υπέρηχο μπορεί να απαιτεί επανάληψη της FNA. Ορισμένες αδιευκρίνιστες περιπτώσεις χρειάζονται ιστολογική εξέταση μετά από επέμβαση.

Πολυοζώδης βρογχοκήλη και πιθανότητα κακοήθειας

Οι περισσότεροι όζοι είναι καλοήθεις, αλλά κακοήθεια μπορεί να υπάρχει και σε έναν αδένα με πολλούς όζους. Γι’ αυτό κάθε ύποπτος όζος αξιολογείται ξεχωριστά. Οι «θερμοί» όζοι έχουν μικρότερη πιθανότητα κακοήθειας, ενώ οι μη λειτουργικοί, «ψυχροί» όζοι αξιολογούνται με βάση τον υπέρηχο και, όταν ενδείκνυται, την FNA.

Νέα ύποπτα χαρακτηριστικά ή αλλαγή στην εξέλιξη ενός όζου χρειάζονται επανεκτίμηση. Η αύξηση του μεγέθους από μόνη της δεν αποδεικνύει κακοήθεια ούτε ότι ένας καλοήθης όζος έχει μετατραπεί σε καρκίνο.

Ποια θεραπεία επιλέγεται;

Η θεραπεία της πολυοζώδους βρογχοκήλης εξαρτάται από τα συμπτώματα, την ορμονική λειτουργία, την εικόνα του υπερήχου και το αποτέλεσμα της παρακέντησης, όταν έχει ένδειξη. Η απόφαση λαμβάνεται με τον ασθενή, σε συνεργασία ενδοκρινολόγου και χειρουργού όπου χρειάζεται.

Παρακολούθηση

Σε καλοήθη ευρήματα χωρίς σημαντικά συμπτώματα και χωρίς υπερθυρεοειδισμό μπορεί να επιλεγεί παρακολούθηση. Το διάστημα επανελέγχου εξατομικεύεται. Αλλαγή στα συμπτώματα ή στα χαρακτηριστικά ενός όζου μπορεί να απαιτεί νωρίτερη εξέταση.

Φαρμακευτική αντιμετώπιση του υπερθυρεοειδισμού

Στην τοξική μορφή τα αντιθυρεοειδικά φάρμακα ελέγχουν την παραγωγή ορμονών, αλλά συνήθως δεν εξαλείφουν την αυτονομία των όζων. Η αγωγή καθορίζεται από τον ενδοκρινολόγο και μπορεί να χρησιμοποιείται για τη ρύθμιση του υπερθυρεοειδισμού πριν από χειρουργική επέμβαση.

Πότε χρειάζεται χειρουργείο;

Η θυρεοειδεκτομή εξετάζεται κυρίως όταν υπάρχει πίεση στην αναπνοή ή στην κατάποση, ύποπτη ή κακοήθης κυτταρολογική εξέταση, μεγάλη βρογχοκήλη με επέκταση στον θώρακα ή υπερθυρεοειδισμός για τον οποίο επιλέγεται χειρουργική αντιμετώπιση. Η αύξηση ενός όζου οδηγεί σε επανεκτίμηση, χωρίς να σημαίνει ότι κάθε αύξηση απαιτεί επέμβαση.

Σε εκτεταμένη πολυοζώδη νόσο και στους δύο λοβούς συχνά προτείνεται ολική θυρεοειδεκτομή. Όταν η νόσος περιορίζεται στον έναν λοβό, μπορεί να επιλεγεί λοβεκτομή. Η έκταση της επέμβασης καθορίζεται από τα ευρήματα και τις ανάγκες του ασθενούς.

Επέμβαση και ανάρρωση

Η επέμβαση γίνεται με γενική αναισθησία, συνήθως μέσω εγκάρσιας τομής χαμηλά στον λαιμό. Το μήκος της τομής προσαρμόζεται στο μέγεθος και στην έκταση του αδένα. Μετά την επέμβαση παρακολουθούνται η φωνή, το τραύμα και, όπου χρειάζεται, το ασβέστιο. Η επιστροφή στις δραστηριότητες ακολουθεί τις οδηγίες του χειρουργού.

Οι ουσιαστικοί κίνδυνοι περιλαμβάνουν αιμορραγία ή αιμάτωμα στον λαιμό, μεταβολή της φωνής από επηρεασμό των λαρυγγικών νεύρων και, κυρίως μετά από ολική θυρεοειδεκτομή, χαμηλό ασβέστιο από δυσλειτουργία των παραθυρεοειδών. Οι μεταβολές της φωνής και του ασβεστίου μπορεί να είναι προσωρινές ή μόνιμες. Μετά την ολική αφαίρεση απαιτείται καθημερινή, διά βίου λήψη θυρεοειδικής ορμόνης.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορεί να υπάρχει βρογχοκήλη με φυσιολογική TSH;

Ναι. Στη μη τοξική μορφή ο θυρεοειδής μπορεί να λειτουργεί φυσιολογικά, ενώ παραμένει διογκωμένος και χρειάζεται αξιολόγηση με υπέρηχο.

Υπάρχει διατροφή που εξαφανίζει τους όζους;

Δεν υπάρχει ειδική δίαιτα που αποδεδειγμένα εξαφανίζει τους όζους. Ιώδιο ή σελήνιο δεν συνιστώνται ως θεραπεία χωρίς τεκμηριωμένη έλλειψη. Η θυροξίνη δεν χορηγείται απλώς για συρρίκνωση όζων όταν η λειτουργία του θυρεοειδούς είναι φυσιολογική.

Η καλοήθης παρακέντηση καταργεί την ανάγκη παρακολούθησης;

Όχι πάντοτε. Η παρακολούθηση εξαρτάται και από την υπερηχογραφική εικόνα, την εξέλιξη του όζου και τα συμπτώματα· σε συγκεκριμένα ευρήματα μπορεί να χρειαστεί νέα παρακέντηση.

Ιατρική εκτίμηση στη Θεσσαλονίκη

Η χειρουργική εκτίμηση λαμβάνει υπόψη το υπερηχογράφημα, τις ορμονικές εξετάσεις και τυχόν παρακέντηση, ώστε να καθοριστεί αν υπάρχει ένδειξη επέμβασης.

Επικοινωνία: 2310 380039

Παθήσεις

Πολυοζώδης βρογχοκήλη: συμπτώματα και θεραπεία