Καρκίνος παγκρέατος
Καρκίνος παγκρέατος: Whipple και παγκρεατεκτομή
Θεόδωρος Μηλιωρίδης · Γενικός Χειρουργός
Τι είναι ο καρκίνος του παγκρέατος;
Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι κακοήθης όγκος του αδένα που βρίσκεται πίσω από το στομάχι. Η συχνότερη μορφή είναι το παγκρεατικό αδενοκαρκίνωμα. Οι νευροενδοκρινικοί όγκοι αποτελούν διαφορετική κατηγορία, με άλλη συμπεριφορά και θεραπευτική προσέγγιση.
Το πάγκρεας παράγει πεπτικά ένζυμα και ορμόνες, όπως η ινσουλίνη. Η θέση του όγκου, η σχέση του με τα γειτονικά αγγεία και η παρουσία μεταστάσεων καθορίζουν αν μπορεί να αφαιρεθεί και ποια θεραπεία χρειάζεται να προηγηθεί ή να ακολουθήσει.
Συμπτώματα και παράγοντες κινδύνου
Στην αρχή μπορεί να μην υπάρχουν έντονα συμπτώματα. Όγκος στην κεφαλή του παγκρέατος μπορεί να πιέζει τον χοληδόχο πόρο και να προκαλεί ίκτερο, σκούρα ούρα, ανοιχτόχρωμα κόπρανα και κνησμό. Όγκοι στο σώμα ή στην ουρά μπορεί να εκδηλώνονται με πόνο στο άνω μέρος της κοιλιάς ή στην πλάτη.
Άλλα ευρήματα είναι η μειωμένη όρεξη, η ανεξήγητη απώλεια βάρους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, νέος διαβήτης ή επιδείνωση ήδη υπάρχοντος. Αυτά έχουν και άλλες αιτίες και δεν επιβεβαιώνουν από μόνα τους καρκίνο.
Το κάπνισμα, η χρόνια παγκρεατίτιδα, η παχυσαρκία και συγκεκριμένα οικογενειακά ή κληρονομικά σύνδρομα αυξάνουν τον κίνδυνο. Σε επιλεγμένα άτομα με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό μπορεί να προτείνεται εξειδικευμένη παρακολούθηση. Δεν υπάρχει ενιαίος προληπτικός έλεγχος για όλο τον πληθυσμό.
Διάγνωση και αξιολόγηση της δυνατότητας χειρουργείου
Η διερεύνηση συνδυάζει εξετάσεις αίματος και απεικόνιση. Η αξονική με σκιαγραφικό και ειδικό πρωτόκολλο παγκρέατος εξετάζει τον όγκο, τα αγγεία και πιθανές μεταστάσεις. Η μαγνητική ή ο ενδοσκοπικός υπέρηχος προστίθενται όταν χρειάζονται περισσότερες πληροφορίες.
Ο ενδοσκοπικός υπέρηχος επιτρέπει και τη λήψη δείγματος. Πριν από φαρμακευτική ογκολογική θεραπεία χρειάζεται ιστολογική επιβεβαίωση. Σε σαφώς εξαιρέσιμη βλάβη που οδηγείται απευθείας σε χειρουργείο, η ανάγκη προεγχειρητικής βιοψίας κρίνεται από την ομάδα.
Ο δείκτης CA 19-9 μπορεί να βοηθά στην αξιολόγηση και στην παρακολούθηση. Δεν αποτελεί αυτόνομη διαγνωστική εξέταση: μπορεί να αυξηθεί και σε απόφραξη των χοληφόρων ή να μην αυξηθεί σε ορισμένους ασθενείς με καρκίνο.
Ο όγκος χαρακτηρίζεται εξαιρέσιμος, οριακά εξαιρέσιμος ή μη εξαιρέσιμος με βάση τα ευρήματα. Σε οριακά εξαιρέσιμη νόσο συχνά προηγείται ογκολογική θεραπεία και ακολουθεί νέα εκτίμηση. Σε απομακρυσμένες μεταστάσεις η αρχική αντιμετώπιση συνήθως δεν είναι η αφαίρεση του παγκρέατος.
Ποια παγκρεατεκτομή γίνεται ανά εντόπιση;
| Επέμβαση | Πότε και τι αφαιρείται |
|---|---|
| Whipple — παγκρεατοδωδεκαδακτυλεκτομή | Για επιλεγμένους όγκους της κεφαλής. Αφαιρούνται η κεφαλή του παγκρέατος, το δωδεκαδάκτυλο, η χοληδόχος κύστη και τμήμα του χοληδόχου πόρου, με ή χωρίς τμήμα του στομάχου. Ακολουθούν αναστομώσεις για την αποκατάσταση της πέψης. |
| Περιφερική παγκρεατεκτομή | Για όγκους στο σώμα ή στην ουρά. Αφαιρείται το αντίστοιχο τμήμα του παγκρέατος, συχνά μαζί με τον σπλήνα στην ογκολογική εκτομή. |
| Ολική παγκρεατεκτομή | Σε ειδικές ενδείξεις αφαιρείται ολόκληρο το πάγκρεας. Απαιτούνται μόνιμα ινσουλίνη και πεπτικά ένζυμα. |
Η επιλογή ανοικτής, λαπαροσκοπικής ή ρομποτικής προσπέλασης εξαρτάται από την περίπτωση και την εμπειρία του κέντρου. Το κριτήριο είναι η ασφαλής και ογκολογικά επαρκής αφαίρεση, όχι ο αριθμός ή το μικρό μέγεθος των τομών.
Πόσο διαρκεί η ανάρρωση μετά την επέμβαση Whipple;
Πρόκειται για μεγάλη επέμβαση. Η νοσηλεία και η αποκατάσταση ποικίλλουν, ενώ η επιστροφή στις συνήθεις δραστηριότητες μπορεί να χρειαστεί αρκετές εβδομάδες. Η πλήρης ανάκτηση δυνάμεων συχνά διαρκεί περισσότερο, ιδιαίτερα αν ακολουθεί πρόσθετη θεραπεία.
Σημαντικές επιπλοκές είναι η διαφυγή παγκρεατικού υγρού, η αιμορραγία, η λοίμωξη και η καθυστερημένη κένωση του στομάχου. Μπορεί να προκύψει ανάγκη για ένζυμα ή αγωγή διαβήτη. Όταν αφαιρείται ο σπλήνας, οργανώνονται τα κατάλληλα εμβόλια και οδηγίες προστασίας από λοιμώξεις.
Διατροφή μετά παγκρεατεκτομή
Τα μικρά και συχνά γεύματα βοηθούν όταν ο ασθενής χορταίνει γρήγορα. Η πρόσληψη ενέργειας και πρωτεΐνης προσαρμόζεται ώστε να περιορίζεται η απώλεια βάρους. Λιπαρά κόπρανα, διάρροια ή συνεχιζόμενη απώλεια βάρους μπορεί να υποδηλώνουν ανεπαρκή πέψη και χρειάζονται αξιολόγηση.
Τα παγκρεατικά ένζυμα, όταν ενδείκνυνται, λαμβάνονται μαζί με την τροφή με τις οδηγίες της ομάδας. Δεν απαιτείται αυτόματα αυστηρός αποκλεισμός όλων των λιπαρών. Η διατροφή και η ρύθμιση σακχάρου σχεδιάζονται εξατομικευμένα, ιδανικά με διαιτολόγο.
Συμπληρωματική θεραπεία και παρακολούθηση
Στο παγκρεατικό αδενοκαρκίνωμα η επέμβαση συνδυάζεται συχνά με χημειοθεραπεία, πριν ή μετά, ανάλογα με την περίπτωση. Η ανοσοθεραπεία δεν αποτελεί θεραπεία ρουτίνας για όλους· αφορά συγκεκριμένες ενδείξεις. Το ιστολογικό αποτέλεσμα και η μετεγχειρητική πορεία καθορίζουν τα επόμενα βήματα.
Συχνές ερωτήσεις
Κάθε κύστη στο πάγκρεας είναι καρκίνος;
Όχι, όμως ορισμένοι τύποι κύστεων έχουν κίνδυνο κακοήθειας και αξιολογούνται με βάση τον τύπο, το μέγεθος και τα ύποπτα χαρακτηριστικά τους.
Η Whipple αφορά μόνο καρκίνο παγκρέατος;
Η ίδια επέμβαση μπορεί να χρειάζεται και για επιλεγμένους όγκους του δωδεκαδακτύλου, του φύματος του Vater ή του τελικού χοληδόχου πόρου.
Πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια;
Ίκτερος με πυρετό ή ρίγος, καθώς και μετά την επέμβαση έντονος νέος πόνος, αιμορραγία ή δύσπνοια, απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Ραντεβού με τον Γενικό Χειρουργό ΜΗΛΙΩΡΙΔΗ Θ.
Για εξατομικευμένη χειρουργική εκτίμηση σχετικά με την κακοήθη νεοπλασία του παγκρέατος, προγραμματίστε ραντεβού στο ιατρείο.
Ιατρείο: Δημητρίου Φωκά 4 & Θεμιστοκλή Σοφούλη 25, Πυλαία 55535, Θεσσαλονίκη
Οδηγίες πρόσβασης ↗