Σμηγματογόνος κύστη: συμπτώματα και αφαίρεση

Θεόδωρος Μηλιωρίδης · Γενικός Χειρουργός

Τι είναι η σμηγματογόνος κύστη;

Η σμηγματογόνος κύστη είναι καλοήθης κύστη του δέρματος με περίβλημα και παχύρρευστο περιεχόμενο. Εμφανίζεται ως εξόγκωμα στο πρόσωπο, στο κεφάλι, στην πλάτη ή σε άλλο σημείο και μπορεί να παραμένει ανώδυνη ή να παρουσιάζει φλεγμονή.

Πώς σχηματίζεται;

Ο όρος «σμηγματογόνος» χρησιμοποιείται συχνά για την επιδερμοειδή κύστη. Το περιεχόμενό της είναι κυρίως κερατίνη, υλικό που παράγεται από κύτταρα του δέρματος, και όχι σμήγμα. Μπορεί να σχετίζεται με απόφραξη θυλάκου τρίχας ή παλαιότερο τραυματισμό, χωρίς να εντοπίζεται πάντα συγκεκριμένη αιτία.

Στο τριχωτό της κεφαλής εμφανίζονται συχνά και τριχιλημματικές κύστεις, που είναι διαφορετικού τύπου. Η θέση από μόνη της δεν αρκεί για τη διάγνωση.

Συμπτώματα και διάγνωση

Μια κύστη συνήθως μεγαλώνει αργά και μπορεί να έχει μικρό πόρο στο κέντρο της. Όταν φλεγμαίνει, εμφανίζονται πόνος, ερυθρότητα, θερμότητα ή εκροή υλικού. Η δυσάρεστη οσμή του περιεχομένου δεν αποδεικνύει από μόνη της λοίμωξη.

Η κλινική εξέταση συχνά αρκεί. Αν η διόγκωση είναι βαθιά ή ασυνήθιστη, μπορεί να χρειαστεί υπερηχογράφημα ή άλλος έλεγχος. Ένα λίπωμα, ένα απόστημα ή ένας λεμφαδένας μπορεί να μοιάζουν εξωτερικά με κύστη. Επαναλαμβανόμενες επώδυνες διογκώσεις στη μασχάλη χρειάζονται έλεγχο και για άλλες παθήσεις, όπως η διαπυητική ιδρωταδενίτιδα.

Σμηγματογόνος κύστη με φλεγμονή: χρειάζεται αντιβίωση;

Η φλεγμονή μπορεί να προκύψει όταν σπάσει το περίβλημα και το περιεχόμενο ερεθίσει τους γύρω ιστούς. Δεν σημαίνει πάντοτε μικροβιακή λοίμωξη. Αντιβίωση χορηγείται όταν υπάρχουν οι κατάλληλες ενδείξεις και δεν αφαιρεί την κύστη.

Αν σχηματιστεί απόστημα, μπορεί να χρειαστεί διάνοιξη και παροχέτευση. Η πλήρης αφαίρεση συζητείται συνήθως αφού υποχωρήσει η οξεία φλεγμονή. Η πίεση ή το τρύπημα της κύστης στο σπίτι μπορεί να επιδεινώσουν το πρόβλημα.

Γρήγορη επιδείνωση, ερυθρότητα που εξαπλώνεται, πυρετός ή ρίγος απαιτούν άμεση εκτίμηση. Γρήγορη αύξηση, αιμορραγία ή πληγή που δεν κλείνει χρειάζονται επίσης έλεγχο.

Πότε και πώς γίνεται η αφαίρεση;

Η αφαίρεση προτείνεται όταν η κύστη πονά, μεγαλώνει, ερεθίζεται συχνά, υποτροπιάζει ή προκαλεί αισθητική ενόχληση. Μπορεί επίσης να χρειαστεί για να επιβεβαιωθεί η διάγνωση.

Συνήθως γίνεται με τοπική αναισθησία. Αφαιρούνται η κύστη και το περίβλημά της μέσα από τομή και το τραύμα κλείνει ανάλογα με τη θέση και τις συνθήκες. Η απλή έξοδος του περιεχομένου δεν ισοδυναμεί με πλήρη αφαίρεση. Το υλικό μπορεί να εξεταστεί ιστολογικά.

Παραμένει ουλή, ενώ πιθανές επιπλοκές είναι αιμορραγία, λοίμωξη, δυσκολία επούλωσης και υποτροπή. Οι οδηγίες για πλύσιμο, επίθεμα, ράμματα και επιστροφή στην εργασία προσαρμόζονται στο σημείο της επέμβασης. Επιδείνωση του πόνου, πύον ή άνοιγμα του τραύματος χρειάζονται επικοινωνία με τον θεράποντα.