Περιεδρικό συρίγγιο: διάγνωση και θεραπεία

Τι είναι το περιεδρικό συρίγγιο;

Το περιεδρικό συρίγγιο είναι ένας μικρός πόρος που συνδέει συνήθως το εσωτερικό του πρωκτικού σωλήνα με το δέρμα γύρω από τον πρωκτό. Από το εξωτερικό στόμιο μπορεί να βγαίνει υγρό ή πύον κατά διαστήματα. Συχνά εμφανίζεται μετά από περιεδρικό απόστημα, όταν η φλεγμονή υποχωρεί αλλά παραμένει η επικοινωνία.

Η θεραπεία εξαρτάται κυρίως από την πορεία του πόρου και τη σχέση του με τους μυς που ελέγχουν την εγκράτεια. Γι’ αυτό δύο συρίγγια με παρόμοια συμπτώματα μπορεί να χρειάζονται διαφορετική αντιμετώπιση.

Ποια είναι η σχέση με το περιεδρικό απόστημα;

Οι αδένες στο εσωτερικό του πρωκτού μπορεί να μολυνθούν και να σχηματίσουν απόστημα, δηλαδή συλλογή πύου. Η βασική αντιμετώπιση ενός αποστήματος είναι η έγκαιρη διάνοιξη και παροχέτευση· τα αντιβιοτικά μόνα τους συνήθως δεν αρκούν. Σε ορισμένους ασθενείς μετά την παροχέτευση παραμένει ένας πόρος που προκαλεί συρίγγιο. Δεν εξελίσσεται κάθε απόστημα σε συρίγγιο.

Έντονος αυξανόμενος πόνος, πρήξιμο, πυρετός ή αδιαθεσία χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση, ιδιαίτερα αν υπάρχει υποψία νέου αποστήματος.

Ποια συμπτώματα προκαλεί;

Μπορεί να υπάρχει μικρό εξωτερικό στόμιο, επαναλαμβανόμενη εκροή πύου ή υγρού, κνησμός, ερεθισμός του δέρματος και πόνος που έρχεται και φεύγει. Αν ο πόρος φράξει, μπορεί να εμφανιστεί ξανά επώδυνο απόστημα. Μερικές φορές το στόμιο δεν φαίνεται κατά την εξέταση, παρότι τα συμπτώματα επιμένουν.

Λιγότερο συχνά, ένα συρίγγιο σχετίζεται με νόσο Crohn ή άλλες παθήσεις της περιοχής. Επίμονα, πολλαπλά ή υποτροπιάζοντα συρίγγια χρειάζονται πιο προσεκτική διερεύνηση της αιτίας.

Πώς γίνεται η διάγνωση και η χαρτογράφηση;

Ο χειρουργός λαμβάνει ιστορικό για προηγούμενα αποστήματα και επεμβάσεις και εξετάζει την περιοχή. Το βασικό ερώτημα είναι πού περνά ο πόρος σε σχέση με τον έσω και τον έξω σφιγκτήρα, αν υπάρχει διακλάδωση ή νέο απόστημα και αν πρόκειται για απλό ή σύνθετο συρίγγιο.

Σε απλά περιστατικά η κλινική εξέταση μπορεί να επαρκεί. Σε σύνθετα, υποτροπιάζοντα ή ασαφή συρίγγια, μαγνητική τομογραφία πυέλου ή ενδοπρωκτικό υπερηχογράφημα βοηθούν στη χαρτογράφηση. Καμία μέθοδος δεν είναι «πάντα η καλύτερη» για όλους· η επιλογή εξαρτάται από το ερώτημα και τη διαθεσιμότητα της εξέτασης. Η κολονοσκόπηση γίνεται όταν υπάρχει ειδική ένδειξη, για παράδειγμα υποψία φλεγμονώδους νόσου του εντέρου, και όχι ως εξέταση ρουτίνας για κάθε συρίγγιο.

Ποιες είναι οι επιλογές θεραπείας;

Το συρίγγιο σπάνια επουλώνεται οριστικά μόνο του. Ο στόχος της επέμβασης είναι να αντιμετωπιστεί ο πόρος διατηρώντας όσο γίνεται τη λειτουργία των σφιγκτήρων. Η τεχνική επιλέγεται μετά τη χαρτογράφηση, λαμβάνοντας υπόψη τυχόν προϋπάρχουσα διαταραχή εγκράτειας και προηγούμενες επεμβάσεις.

Συριγγοτομή για κατάλληλο χαμηλό συρίγγιο

Σε επιλεγμένα απλά, χαμηλά συρίγγια ο πόρος μπορεί να ανοιχτεί σε όλο το μήκος του ώστε να επουλωθεί από τη βάση του. Η συριγγοτομή δεν είναι κατάλληλη αν θα απαιτούσε σημαντική διατομή μυός, επειδή τότε αυξάνεται ο κίνδυνος διαταραχής της εγκράτειας.

Χαλαρό seton και σταδιακή θεραπεία

Όταν υπάρχει ενεργή φλεγμονή ή το συρίγγιο διασχίζει σημαντικό τμήμα σφιγκτήρα, μπορεί να τοποθετηθεί χαλαρό ράμμα seton ώστε ο πόρος να παροχετεύεται. Συνήθως δεν είναι η οριστική θεραπεία από μόνο του· βοηθά να ελεγχθεί η φλεγμονή μέχρι την επόμενη απόφαση. Το «σφιχτό» ή cutting seton είναι διαφορετική τεχνική, με διαφορετικό κίνδυνο για την εγκράτεια, και δεν πρέπει να συγχέεται με το χαλαρό seton.

Τεχνικές που διατηρούν τον σφιγκτήρα

Για πιο σύνθετα συρίγγια μπορούν να συζητηθούν η απολίνωση του μεσοσφιγκτηριακού πόρου (LIFT), ο προωθητικός κρημνός και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, η τεχνική FiLaC με laser. Η επιλογή εξαρτάται από την πορεία του συριγγίου και μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερα από ένα στάδια.

Πότε έχει θέση η θεραπεία με laser (FiLaC);

Η FiLaC χρησιμοποιεί ενέργεια laser μέσα στον συριγγώδη πόρο με στόχο να τον κλείσει χωρίς εκτεταμένη διατομή σφιγκτήρα. Μπορεί να εξεταστεί σε επιλεγμένα υψηλά συρίγγια μετά από σωστή χαρτογράφηση και, όταν υπάρχει απόστημα, μετά τον έλεγχο της λοίμωξης.

Η τεχνική έχει στόχο να προστατεύσει τους σφιγκτήρες και συνήθως αφήνει μικρό τραύμα. Η επούλωση εξαρτάται από την ανατομία και το ιστορικό του συριγγίου, γι’ αυτό ο χειρουργός εξηγεί εξατομικευμένα το αναμενόμενο αποτέλεσμα και την πιθανότητα να χρειαστεί περαιτέρω θεραπεία.

Τι περιλαμβάνει η ανάρρωση;

Οι οδηγίες για το τραύμα, τις κενώσεις, τη δραστηριότητα και τον χρόνο επανεξέτασης εξαρτώνται από την επέμβαση. Μετά από συριγγοτομή υπάρχει ανοιχτό τραύμα που επουλώνεται σταδιακά· μετά από άλλες τεχνικές η φροντίδα διαφέρει. Η επανεξέταση είναι ουσιαστική, γιατί η υποχώρηση της εκροής δεν αποδεικνύει πάντοτε πλήρη επούλωση. Αν εμφανιστούν πυρετός, αυξανόμενος πόνος ή νέο πρήξιμο, χρειάζεται άμεση επικοινωνία με τον χειρουργό.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορεί το συρίγγιο να κλείσει μόνο του;

Η εκροή μπορεί να σταματήσει προσωρινά, αλλά το συρίγγιο σπάνια επουλώνεται οριστικά χωρίς κατάλληλη θεραπεία.

Το χαλαρό seton είναι η τελική θεραπεία;

Συνήθως χρησιμοποιείται για παροχέτευση και έλεγχο της φλεγμονής μέχρι να αποφασιστεί αν χρειάζεται επόμενο στάδιο.

Χρειάζονται όλοι μαγνητική τομογραφία;

Όχι· η απεικόνιση είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε σύνθετα, υποτροπιάζοντα ή ασαφή συρίγγια και επιλέγεται εξατομικευμένα.

Είναι το laser κατάλληλο για κάθε συρίγγιο;

Το laser μπορεί να αποτελέσει επιλογή σε ορισμένα συρίγγια. Η εξέταση και η χαρτογράφηση βοηθούν τον χειρουργό να εξηγήσει αν ταιριάζει στη συγκεκριμένη περίπτωση και τι αποτέλεσμα μπορεί να αναμένεται.

Πηγές και βιβλιογραφία

Οι παρακάτω πηγές χρησιμοποιήθηκαν για την επιστημονική τεκμηρίωση της σελίδας.

1. ASCRS, Clinical Practice Guidelines for the Management of Anorectal Abscess, Fistula-in-Ano, and Rectovaginal Fistula, 2022.
2. European Society of Coloproctology, Guidelines for diagnosis and treatment of cryptoglandular anal fistula, 2024.
3. NHS, Anal fistula: Treatment.