Ενημέρωση ασθενών
Οι πέτρες στη χολή, ή χολολιθίαση, σχηματίζονται μέσα στη χοληδόχο κύστη. Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν κανένα ενόχλημα. Όταν όμως εμφανίζεται τυπικός πόνος ή κάποια επιπλοκή, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση και συχνά χειρουργική αντιμετώπιση.
Χωρίς συμπτώματα
Οι περισσότερες τυχαίες χολολιθιάσεις δεν χρειάζονται άμεση επέμβαση.
Τυπικός πόνος
Στο πάνω δεξί μέρος της κοιλιάς ή στο επιγάστριο, συνήθως για πάνω από 30 λεπτά.
Διάγνωση
Ο υπέρηχος άνω κοιλίας είναι η βασική εξέταση, μαζί με αιματολογικό έλεγχο όταν χρειάζεται.
Πότε χειρουργείται
Όταν προκαλεί τυπικά επεισόδια πόνου ή επιπλοκές, όπως χολοκυστίτιδα ή παγκρεατίτιδα.
Οριστική θεραπεία
Η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή αφαιρεί ολόκληρη τη χοληδόχο κύστη, όχι μόνο τις πέτρες.
Άμεση εκτίμηση
Επίμονος δυνατός πόνος, πυρετός, ίκτερος ή συνεχείς έμετοι δεν πρέπει να περιμένουν.
Έχετε υπέρηχο που έδειξε πέτρες στη χολή; Η απόφαση για παρακολούθηση ή επέμβαση δεν βασίζεται μόνο στην ύπαρξη ή στο μέγεθος της πέτρας, αλλά στα συμπτώματα, στις εξετάσεις και στο ιατρικό ιστορικό.
Η χοληδόχος κύστη είναι ένα μικρό όργανο κάτω από το ήπαρ. Αποθηκεύει τη χολή, ένα υγρό που παράγεται από το ήπαρ και βοηθά στην πέψη των λιπών. Όταν ορισμένα συστατικά της χολής δημιουργούν κρυστάλλους, μπορεί να σχηματισθούν ένας ή περισσότεροι λίθοι, από πολύ μικρούς έως αρκετά μεγάλους.
Η χολική λάσπη είναι παχύρρευστο υλικό που μπορεί να προηγείται των λίθων ή να συνυπάρχει με αυτούς. Αν ένας λίθος μετακινηθεί από τη χοληδόχο κύστη στον κοινό χοληδόχο πόρο, η κατάσταση λέγεται χοληδοχολιθίαση και χρειάζεται διαφορετικό έλεγχο.
Οι περισσότερες πέτρες δεν προκαλούν συμπτώματα. Όταν μια πέτρα εμποδίζει την ροή του υγρού της χοληδόχου κύστης πρός τον χοληδόχο πόρο, μπορεί να εμφανιστεί κολικός της χοληδόχου κύστης.
Φούσκωμα, ρέψιμο, καούρα ή δυσπεψία μπορεί να συνυπάρχουν, αλλά έχουν πολλές άλλες πιθανές αιτίες. Δεν αποδεικνύουν από μόνα τους ότι είναι οι πέτρεςστην χοληδόχο κύστη που ευθύνονται για τα συμπτώματα ούτε αποτελούν ένδειξη για χειρουργείο.
Ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν ο πόνος είναι δυνατός και επίμονος, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από πυρετό ή ρίγος, κιτρίνισμα στα μάτια ή στο δέρμα, σκουρόχρωμα ούρα ή επανειλημμένους εμέτους. Αυτά μπορεί να δείχνουν χολοκυστίτιδα, απόφραξη του χοληδόχου πόρου, χολαγγειίτιδα ή παγκρεατίτιδα.
Το χειρουργείο προτείνεται κυρίως όταν οι πέτρες προκαλούν τυπικά συμπτώματα ή έχουν ήδη οδηγήσει σε επιπλοκή. Η απόφαση εξατομικεύεται, αλλά συχνές ενδείξεις είναι:
Αν δεν υπάρχουν συμπτώματα: οι πέτρες που ανακαλύπτονται τυχαία συνήθως δεν οδηγούν σε προληπτική επέμβαση. Υπάρχουν όμως πολλές εξαιρέσεις σε αυτόν τον γενικό κανόνα , οι οποίες κρίνονται εξατομικευμένα. Επίσης, το μέγεθος της πέτρας ή η ύπαρξη διαβήτη δεν αποφασίζουν μόνα τους αν χρειάζεται χειρουργείο.
Στη λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή αφαιρείται ολόκληρη η χοληδόχος κύστη και όχι μόνο οι πέτρες. Η λαπαροσκοπική μέθοδος είναι η συνήθης αντιμετώπιση όταν υπάρχει ένδειξη επέμβασης· η ανοικτή επέμβαση χρειάζεται πλέον σε λίγες, ειδικές περιπτώσεις.
Δείτε το σύντομο ενημερωτικό βίντεο για τη λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή.
Δεν υπάρχει μία μοναδική αιτία. Οι συχνότεροι λίθοι σχηματίζονται όταν η σύσταση της χολής ευνοεί την δημιουργία κρυστάλων χοληστερόλης ή όταν η χοληδόχος κύστη δεν αδειάζει αποτελεσματικά. Πιο σπάνια σχηματίζονται χρωστικοί λίθοι απο κρυστάλους χολερυθρίνης, συνήθως σε συγκεκριμένες αιματολογικές ή ηπατικές παθήσεις.
Παράγοντες που σχετίζονται με μεγαλύτερη πιθανότητα χολολιθίασης είναι:
Η διάγνωση δεν βασίζεται μόνο σε μια εικόνα υπερήχου. Ο γιατρός συσχετίζει τα συμπτώματα με την κλινική εξέταση και τα ευρήματα των εξετάσεων. Αν υπάρχει πόνος, πυρετός ή ίκτερος, μπορεί να ζητηθούν εξετάσεις αίματος για τη λειτουργία του ήπατος, τη φλεγμονή και, όταν χρειάζεται, το πάγκρεας.
Ο υπέρηχος είναι η βασική εξέταση για τις πέτρες στη χοληδόχο κύστη. Μπορεί να δείξει λίθους, χολική λάσπη, πάχυνση του τοιχώματος ή σημεία φλεγμονής. Είναι ανώδυνος και δεν χρησιμοποιεί ακτινοβολία.
Αν τα συμπτώματα, οι αιματολογικές εξετάσεις ή ο υπέρηχος δημιουργούν υποψία ότι μια πέτρα έχει περάσει στον χοληδόχο πόρο, μπορεί να χρειαστεί μαγνητική χολαγγειοπαγκρεατογραφία (MRCP) ή ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα (EUS).
Η αξονική τομογραφία μπορεί να βοηθήσει σε επιπλοκές ή σε άλλες πιθανές αιτίες πόνου, αλλά δεν είναι η πρώτη εξέταση για απλή χολολιθίαση.
Όταν η απόφραξη στην έξοδο της χοληδόχου κύστης επιμένει, μπορεί να προκληθεί φλεγμονή. Ο πόνος διαρκεί περισσότερο, συχνά υπάρχει ευαισθησία στην κοιλιά και μπορεί να εμφανιστεί πυρετός. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να δημιουργηθεί εμπύημα ή άλλη τοπική επιπλοκή.
Η μετακίνηση ενός λίθου στον χοληδόχο πόρο μπορεί να προκαλέσει ίκτερο ή λοίμωξη των χοληφόρων, δηλαδή χολαγγειίτιδα. Αν ο λίθος αποφράξει και την έξοδο του παγκρέατος, μπορεί να προκληθεί οξεία παγκρεατίτιδα.
Συνήθως δεν απαιτούν θεραπεία ή προληπτική επέμβαση. Ο ασθενής ενημερώνεται για τα συμπτώματα που πρέπει να προσέξει και επανεκτιμάται αν αλλάξει η κλινική εικόνα.
Ο πόνος και η ναυτία μπορούν να αντιμετωπιστούν φαρμακευτικά μετά από ιατρική εκτίμηση. Αυτό ανακουφίζει το επεισόδιο, αλλά δεν αφαιρεί τις πέτρες και δεν αποτρέπει με βεβαιότητα μια νέα κρίση.
Μια πιο ελαφριά διατροφή μπορεί να περιορίσει ενοχλήματα σε ορισμένους ανθρώπους, αλλά η διατροφή δεν διαλύει τις πέτρες. Φάρμακα διάλυσης μπορεί να χρησιμοποιηθούν μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις όπως στην περίπτωση της χολικής λασπης και δεν αποτελούν τη λύση για συμπτωματική χολολιθίαση.
Για τις συμπτωματικές πέτρες, η καθιερωμένη οριστική θεραπεία είναι η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή. Στην οξεία χολοκυστίτιδα προτιμάται, όταν η κατάσταση του ασθενούς το επιτρέπει, άμεση χειρουργική αντιμετώπιση.
Όχι. Οι πέτρες στη χοληδόχο κύστη δεν αποβάλλονται με όπως οι πέτρες στα νεφρά. Φάρμακα διάλυσης χρησιμοποιούνται μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις ,όπως στη χολική λάσπη και μπορεί να υπάρξει υποτροπή.
Συνήθως όχι. Όταν οι πέτρες βρεθούν τυχαία και δεν προκαλούν συμπτώματα, τις περισσότερες φορές επιλέγεται παρακολούθηση. Υπάρχουν ειδικές εξαιρέσεις, τις οποίες αξιολογεί ο γιατρός εξατομικευμένα.
Στη λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή αφαιρείται ολόκληρη η χοληδόχος κύστη και όχι μόνο οι πέτρες.
Μπορεί να συνυπάρχουν, αλλά είναι μη ειδικά ενοχλήματα και συχνά έχουν άλλη αιτία. Δεν αρκούν από μόνα τους για να αποδοθούν οι ενοχλήσεις στις πέτρες ή για να αποφασιστεί χειρουργείο.
Όταν υπάρχει υποψία πέτρας στον χοληδόχο πόρο, μπορεί να χρειαστούν ειδικές εξετάσεις, όπως MRCP ή ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα. Αν επιβεβαιωθεί, συχνά αφαιρείται ενδοσκοπικά με ERCP πριν ή σε συνδυασμό με τον χειρουργικό σχεδιασμό.
Έντονος και επίμονος πόνος, πυρετός ή ρίγος, ίκτερος και επανειλημμένοι έμετοι χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση, επειδή μπορεί να υποδηλώνουν επιπλοκή.
Ο Δρ. Θεόδωρος Μηλιωρίδης είναι Γενικός Χειρουργός με εξειδίκευση στην προχωρημένη λαπαροσκοπική χειρουργική στο IRCAD. Αν έχετε συμπτώματα ή υπέρηχο με χολολιθίαση, μπορεί να αξιολογήσει αν χρειάζεται παρακολούθηση, πρόσθετος έλεγχος ή χειρουργική αντιμετώπιση.
