Ειλεός: πότε χρειάζεται χειρουργείο και πώς αντιμετωπίζεται

Θεόδωρος Μηλιωρίδης · Γενικός Χειρουργός · Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 04/10/2026

Στον ειλεό, το περιεχόμενο του εντέρου δεν προωθείται φυσιολογικά, είτε λόγω απόφραξης είτε επειδή έχει διακοπεί προσωρινά η κινητικότητά του. Η αιτία και η κατάσταση του εντέρου καθορίζουν αν αρκεί η συντηρητική θεραπεία ή χρειάζεται χειρουργείο.

Ποια είναι τα αίτια και τα συμπτώματα του ειλεού;

Στον μηχανικό ή αποφρακτικό ειλεό υπάρχει εμπόδιο στη δίοδο του εντερικού περιεχομένου. Συχνή αιτία είναι οι συμφύσεις: ταινίες ουλώδους ιστού, συνήθως μετά από επεμβάσεις στην κοιλιά, που μπορούν να παγιδεύσουν το έντερο. Άλλες αιτίες είναι οι κήλες, οι όγκοι, οι στενώσεις και η συστροφή του εντέρου.

Στον παραλυτικό ειλεό δεν υπάρχει τέτοιο εμπόδιο. Η κινητικότητα του εντέρου μειώνεται ή διακόπτεται προσωρινά, για παράδειγμα μετά από χειρουργείο, λόγω φλεγμονής, διαταραχών των ηλεκτρολυτών ή ορισμένων φαρμάκων.

Τα συμπτώματα του ειλεού περιλαμβάνουν κοιλιακό πόνο, φούσκωμα, ναυτία, εμέτους και μειωμένη αποβολή αερίων ή κοπράνων. Η παρουσία κένωσης δεν αποκλείει την απόφραξη, ιδιαίτερα στην αρχή του επεισοδίου ή όταν αυτή είναι μερική.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Ο χειρουργός αξιολογεί τα συμπτώματα, την εξέταση της κοιλιάς και το ιστορικό επεμβάσεων ή άλλων παθήσεων. Οι εξετάσεις αίματος ελέγχουν την αφυδάτωση, τη νεφρική λειτουργία και τους ηλεκτρολύτες. Η αξονική τομογραφία βοηθά να εντοπιστούν το σημείο, η πιθανή αιτία της απόφραξης και τυχόν επιπλοκές. Η απλή ακτινογραφία προσφέρει πληροφορίες, αλλά δεν αρκεί σε κάθε περίπτωση.

Πότε χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση του ειλεού;

Η επέμβαση είναι επείγουσα όταν υπάρχει υποψία ισχαιμίας, δηλαδή ανεπαρκούς αιμάτωσης του εντέρου, περίσφιξης, διάτρησης ή περιτονίτιδας. Χειρουργείο χρειάζεται επίσης όταν η απόφραξη επιμένει παρά τη θεραπεία ή η αιτία της απαιτεί χειρουργική διόρθωση.

Σε επιλεγμένα επεισόδια από συμφύσεις, χωρίς ενδείξεις επιπλοκής, μπορεί να προηγηθεί συντηρητική θεραπεία στο νοσοκομείο: προσωρινή διακοπή της σίτισης από το στόμα, ενδοφλέβια υγρά, διόρθωση ηλεκτρολυτών και, όταν χρειάζεται, ρινογαστρικός σωλήνας για αποσυμπίεση. Η ομάδα επανεκτιμά την πορεία και προχωρά σε επέμβαση αν υπάρξει επιδείνωση ή αποτυχία της αγωγής. Ο παραλυτικός ειλεός συνήθως αντιμετωπίζεται με διόρθωση της αιτίας του.

Η υποψία οξέος ειλεού απαιτεί άμεση αξιολόγηση. Η δίαιτα ή η αναμονή για προγραμματισμένο ραντεβού δεν αποτελούν κατάλληλη αντιμετώπιση. Πυρετός, έντονη αδυναμία ή επιδεινούμενος πόνος ενισχύουν την ανάγκη επείγουσας εκτίμησης.

Τι γίνεται στο χειρουργείο;

Η επέμβαση διορθώνει την αιτία της απόφραξης και ελέγχει αν το έντερο παραμένει υγιές:

• Συμφύσεις: γίνεται λύση συμφύσεων για να ελευθερωθεί το παγιδευμένο έντερο. Αν είναι βιώσιμο, δεν αφαιρείται.
• Περίσφιξη κήλης: απελευθερώνεται το έντερο, ελέγχεται η αιμάτωσή του και αποκαθίσταται η κήλη.
• Όγκος ή στένωση: μπορεί να απαιτείται εκτομή του πάσχοντος τμήματος ή άλλος τρόπος αποκατάστασης της διόδου, ανάλογα με τη βλάβη.
• Νέκρωση ή διάτρηση: αφαιρείται το κατεστραμμένο τμήμα, με στόχο να διατηρηθεί όσο γίνεται περισσότερο υγιές έντερο.

Μετά από εκτομή, τα υγιή άκρα μπορεί να ενωθούν με αναστόμωση. Αν αυτό δεν είναι ασφαλές, μπορεί να χρειαστεί στομία, δηλαδή έξοδος του εντέρου στο κοιλιακό τοίχωμα. Η απόφαση εξαρτάται από την αιμάτωση, την παρουσία λοίμωξης και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.

Πότε είναι εφικτή η λαπαροσκοπική αντιμετώπιση;

Η λαπαροσκοπική χειρουργική γίνεται με κάμερα και εργαλεία μέσα από μικρές τομές. Μπορεί να επιλεγεί όταν, για παράδειγμα, η απόφραξη οφείλεται σε μια περιορισμένη συμφυτική ταινία και οι χειρισμοί μπορούν να γίνουν με ασφάλεια.

Όταν το έντερο είναι πολύ διογκωμένο ή υπάρχουν πολλές πυκνές συμφύσεις, αυξάνεται ο κίνδυνος τραυματισμού. Τότε μπορεί να προτιμηθεί ανοικτή επέμβαση ή να χρειαστεί μετατροπή της λαπαροσκόπησης σε ανοικτή προσπέλαση. Προτεραιότητα είναι η ασφαλής αποκατάσταση της απόφραξης.

Τι ισχύει για την ανάρρωση και τη διατροφή;

Η διάρκεια της νοσηλείας εξαρτάται από τη βαρύτητα του ειλεού και την επέμβαση. Παρακολουθούνται η λειτουργία του εντέρου, η ενυδάτωση και η επούλωση, ενώ η κινητοποίηση και η σίτιση προσαρμόζονται στην πορεία.

Πιθανές επιπλοκές είναι η λοίμωξη, η αιμορραγία, η καθυστέρηση της κινητικότητας και, όταν υπάρχει αναστόμωση, η διαφυγή. Μετά το εξιτήριο, αυξανόμενος πόνος, έμετοι, πυρετός ή έντονη διάταση απαιτούν άμεση επικοινωνία με τη χειρουργική ομάδα.

Η διατροφή μετά από ειλεό μπορεί να χρειάζεται προσωρινές αλλαγές αφού επιτραπεί η σίτιση. Δεν διαλύει τις συμφύσεις ούτε θεραπεύει την οξεία απόφραξη.

Συχνές ερωτήσεις

Χρειάζεται στομία σε κάθε επέμβαση ειλεού;

Όχι. Χρησιμοποιείται όταν η άμεση ένωση του εντέρου δεν κρίνεται ασφαλής ή όταν το απαιτεί η συγκεκριμένη βλάβη.

Η μερική απόφραξη μπορεί να είναι επικίνδυνη;

Ναι. Ο κίνδυνος εξαρτάται και από την αιμάτωση του εντέρου και την εξέλιξη των συμπτωμάτων, όχι μόνο από τον βαθμό της απόφραξης.

Μπορεί να εμφανιστεί ξανά ειλεός;

Ναι, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν συμφύσεις. Η αντιμετώπιση ενός επεισοδίου δεν αποκλείει μια μελλοντική απόφραξη.

Σε οξεία συμπτωματολογία προηγείται η επείγουσα νοσοκομειακή εκτίμηση.